सप्तमः खण्डः

विज्ञानं वाव ध्यानाद्भूयो विज्ञानेन वा ऋग्वेदं विजानाति यजुर्वेदꣳ
सामवेदमाथर्वणं चतुर्थमितिहासपुराणं पञ्चमं वेदानां वेदं
पित्र्यꣳ राशिं दैवं निधिं वाकोवाक्यमेकायनं देवविद्यां
ब्रह्मविद्यां भूतविद्यां क्षत्त्रविद्यां
नक्षत्रविद्याꣳ सर्पदेवजनविद्यां दिवं च पृथिवीं च
वायुं चाकाशं चापश्च तेजश्च देवाꣳश्च मनुष्याꣳश्च पशूꣳश्च वयाꣳसि च
तृणवनस्पतीञ्छ्वापदान्याकीटपतङ्गपिपीलकं धर्मं चाधर्मं च सत्यं चानृतं च
साधु चासाधु च हृदयज्ञं चाहृदयज्ञं चान्नं च रसं चेमं च लोकममुं च
विज्ञानेनैव विजानाति विज्ञानमुपास्स्वेति ॥ १ ॥

vijñānaṃ vāva dhyānādbhūyo vijñānena vā ṛgvedaṃ vijānāti yajurvedam̐
sāmavedamātharvaṇaṃ caturthamitihāsapurāṇaṃ pañcamaṃ vedānāṃ vedaṃ
pitryam̐ rāśiṃ daivaṃ nidhiṃ vākovākyamekāyanaṃ devavidyāṃ
brahmavidyāṃ bhūtavidyāṃ kṣattravidyāṃ
nakṣatravidyām̐ sarpadevajanavidyāṃ divaṃ ca pṛthivīṃ ca
vāyuṃ cākāśaṃ cāpaśca tejaśca devām̐śca manuṣyām̐śca paśūm̐śca vayām̐si ca
tṛṇavanaspatīñchvāpadānyākīṭapataṅgapipīlakaṃ dharmaṃ cādharmaṃ ca satyaṃ cānṛtaṃ ca
sādhu cāsādhu ca hṛdayajñaṃ cāhṛdayajñaṃ cānnaṃ ca rasaṃ cemaṃ ca lokamamuṃ ca
vijñānenaiva vijānāti vijñānamupāssveti || 1 ||

स यो विज्ञानं ब्रह्मेत्युपास्ते विज्ञानवतो वै स लोकाञ्ज्ञानवतोऽभिसिध्यति
यावद्विज्ञानस्य गतं तत्रास्य यथाकामचारो भवति यो विज्ञानं
ब्रह्मेत्युपास्तेऽस्ति भगवो विज्ञानाद्भूय
इति विज्ञानाद्वाव भूयोऽस्तीति तन्मे भगवान्ब्रवीत्विति ॥ २ ॥

sa yo vijñānaṃ brahmetyupāste vijñānavato vai sa lokāñjñānavato'bhisidhyati
yāvadvijñānasya gataṃ tatrāsya yathākāmacāro bhavati yo vijñānaṃ
brahmetyupāste'sti bhagavo vijñānādbhūya
iti vijñānādvāva bhūyo'stīti tanme bhagavānbravītviti || 2 ||

इति सप्तमखण्डभाष्यम् ॥

iti saptamakhaṇḍabhāṣyam ||