षड्विंशः खण्डः

तस्य ह वा एतस्यैवं पश्यत एवं मन्वानस्यैवं विजानत आत्मतः प्राण आत्मत
आशात्मतः स्मर आत्मत आकाश आत्मतस्तेज आत्मत आप आत्मत
आविर्भावतिरोभावावात्मतोऽन्नमात्मतो बलमात्मतो
विज्ञानमात्मतो ध्यानमात्मतश्चित्तमात्मतः सङ्कल्प आत्मतो मन
आत्मतो वागात्मतो नामात्मतो मन्त्रा आत्मतः कर्माण्यात्मत
एवेदं सर्वमिति ॥ १ ॥

tasya ha vā etasyaivaṃ paśyata evaṃ manvānasyaivaṃ vijānata ātmataḥ prāṇa ātmata
āśātmataḥ smara ātmata ākāśa ātmatasteja ātmata āpa ātmata
āvirbhāvatirobhāvāvātmato'nnamātmato balamātmato
vijñānamātmato dhyānamātmataścittamātmataḥ saṅkalpa ātmato mana
ātmato vāgātmato nāmātmato mantrā ātmataḥ karmāṇyātmata
evedaṃ sarvamiti || 1 ||

तदेष श्लोको न पश्यो मृत्युं पश्यति न रोगं नोत दुःखताꣳ सर्वꣳ ह पश्यः
पश्यति सर्वमाप्नोति सर्वश इति स एकधा भवति त्रिधा भवति पञ्चधा
सप्तधा नवधा चैव पुनश्चैकादशः स्मृतः शतं च दश चैकश्च सहस्राणि च
विꣳशतिराहारशुद्धौ सत्त्वशुद्धिः सत्त्वशुद्धौ ध्रुवा स्मृतिः
स्मृतिलम्भे सर्वग्रन्थीनां विप्रमोक्षस्तस्मै मृदितकषायाय तमसस्पारं
दर्शयति भगवान्सनात्कुमारस्तꣳ स्कन्द इत्याचक्षते तꣳ स्कन्द
इत्याचक्षते ॥ २ ॥

tadeṣa śloko na paśyo mṛtyuṃ paśyati na rogaṃ nota duḥkhatām̐ sarvam̐ ha paśyaḥ
paśyati sarvamāpnoti sarvaśa iti sa ekadhā bhavati tridhā bhavati pañcadhā
saptadhā navadhā caiva punaścaikādaśaḥ smṛtaḥ śataṃ ca daśa caikaśca sahasrāṇi ca
vim̐śatirāhāraśuddhau sattvaśuddhiḥ sattvaśuddhau dhruvā smṛtiḥ
smṛtilambhe sarvagranthīnāṃ vipramokṣastasmai mṛditakaṣāyāya tamasaspāraṃ
darśayati bhagavānsanātkumārastam̐ skanda ityācakṣate tam̐ skanda
ityācakṣate || 2 ||

इति षड्विंशखण्डभाष्यम् ॥

इति श्रीमत्परमहंसपरिव्राजकाचार्यस्य श्रीगोविन्दभगवत्पूज्यपादशिष्यस्य
श्रीमत्छङ्करभगवतः कृतौ छान्दोग्योपनिषद्भाष्ये सप्तमोऽध्यायः
समाप्तः ॥

iti ṣaḍviṃśakhaṇḍabhāṣyam ||

iti śrīmatparamahaṃsaparivrājakācāryasya śrīgovindabhagavatpūjyapādaśiṣyasya
śrīmatchaṅkarabhagavataḥ kṛtau chāndogyopaniṣadbhāṣye saptamo'dhyāyaḥ
samāptaḥ ||