द्वितीयः खण्डः

वाग्वाव नाम्नो भूयसी वाग्वा ऋग्वेदं विज्ञापयति यजुर्वेदꣳ सामवेदमाथर्वणं
चतुर्थमितिहासपुराणं पञ्चमं वेदानां वेदं पित्र्यꣳ राशिं दैवं निधिं
वाकोवाक्यमेकायनं देवविद्यां ब्रह्मविद्यां भूतविद्यां
क्षत्रविद्यां सर्पदेवजनविद्यां दिवं च पृथिवीं च
वायुं चाकाशं चापश्च तेजश्च देवाꣳश्च मनुष्याꣳश्च पशूꣳश्च वयाꣳसि
च तृणवनस्पतीञ्श्वापदान्याकीटपतङ्गपिपीलकं धर्मं चाधर्मं च सत्यं चानृतं च
साधु चासाधु च हृदयज्ञं चाहृदयज्ञं च यद्वै वाङ्नाभविष्यन्न धर्मो
नाधर्मो व्यज्ञापयिष्यन्न सत्यं नानृतं न साधु नासाधु न
हृदयज्ञो नाहृदयज्ञो वागेवैतत्सर्वं विज्ञापयति वाचमुपास्स्वेति
॥ १ ॥

vāgvāva nāmno bhūyasī vāgvā ṛgvedaṃ vijñāpayati yajurvedam̐ sāmavedamātharvaṇaṃ
caturthamitihāsapurāṇaṃ pañcamaṃ vedānāṃ vedaṃ pitryam̐ rāśiṃ daivaṃ nidhiṃ
vākovākyamekāyanaṃ devavidyāṃ brahmavidyāṃ bhūtavidyāṃ
kṣatravidyāṃ sarpadevajanavidyāṃ divaṃ ca pṛthivīṃ ca
vāyuṃ cākāśaṃ cāpaśca tejaśca devām̐śca manuṣyām̐śca paśūm̐śca vayām̐si
ca tṛṇavanaspatīñśvāpadānyākīṭapataṅgapipīlakaṃ dharmaṃ cādharmaṃ ca satyaṃ cānṛtaṃ ca
sādhu cāsādhu ca hṛdayajñaṃ cāhṛdayajñaṃ ca yadvai vāṅnābhaviṣyanna dharmo
nādharmo vyajñāpayiṣyanna satyaṃ nānṛtaṃ na sādhu nāsādhu na
hṛdayajño nāhṛdayajño vāgevaitatsarvaṃ vijñāpayati vācamupāssveti
|| 1 ||

स यो वाचं ब्रह्मेत्युपास्ते यावद्वाचो गतं तत्रास्य यथाकामचारो भवति यो
वाचं ब्रह्मेत्युपास्तेऽस्ति भगवो वाचो भूय इति वाचो वाव भूयोऽस्तीति
तन्मे भगवान्ब्रवीत्विति ॥ २ ॥

sa yo vācaṃ brahmetyupāste yāvadvāco gataṃ tatrāsya yathākāmacāro bhavati yo
vācaṃ brahmetyupāste'sti bhagavo vāco bhūya iti vāco vāva bhūyo'stīti
tanme bhagavānbravītviti || 2 ||

इति द्वितीयखण्डभाष्यम् ॥

iti dvitīyakhaṇḍabhāṣyam ||