तृतीयः खण्डः

वायुर्वाव संवर्गो यदा वा अग्निरुद्वायति वायुमेवाप्येति यदा
सूर्योऽस्तमेति वायुमेवाप्येति यदा
चन्द्रोऽस्तमेति वायुमेवाप्येति ॥ १ ॥

vāyurvāva saṃvargo yadā vā agnirudvāyati vāyumevāpyeti yadā
sūryo'stameti vāyumevāpyeti yadā
candro'stameti vāyumevāpyeti || 1 ||

यदाप उच्छुष्यन्ति वायुमेवापियन्ति वायुर्ह्येवैतान्सर्वान्संवृङ्क्त
इत्यधिदैवतम् ॥ २ ॥

yadāpa ucchuṣyanti vāyumevāpiyanti vāyurhyevaitānsarvānsaṃvṛṅkta
ityadhidaivatam || 2 ||

अथाध्यात्मं प्राणो वाव संवर्गः स यदा स्वपिति प्राणमेव वागप्येति प्राणं
चक्षुः प्राणꣳ श्रोत्रं प्राणं मनः प्राणो ह्येवैतान्सर्वान्संवृङ्क्त
इति ॥ ३ ॥

athādhyātmaṃ prāṇo vāva saṃvargaḥ sa yadā svapiti prāṇameva vāgapyeti prāṇaṃ
cakṣuḥ prāṇam̐ śrotraṃ prāṇaṃ manaḥ prāṇo hyevaitānsarvānsaṃvṛṅkta
iti || 3 ||

तौ वा एतौ द्वौ संवर्गौ वायुरेव देवेषु प्राणः प्राणेषु ॥ ४ ॥

tau vā etau dvau saṃvargau vāyureva deveṣu prāṇaḥ prāṇeṣu || 4 ||

अथ ह शौनकं च कापेयमभिप्रतारिणं च काक्षसेनिं परिविष्यमाणौ ब्रह्मचारी
बिभिक्षे तस्मा उ ह न ददतुः ॥ ५ ॥

atha ha śaunakaṃ ca kāpeyamabhipratāriṇaṃ ca kākṣaseniṃ pariviṣyamāṇau brahmacārī
bibhikṣe tasmā u ha na dadatuḥ || 5 ||

स होवाच महात्मनश्चतुरो देव एकः कः स जगार भुवनस्य गोपास्तं कापेय
नाभिपश्यन्ति मर्त्या अभिप्रतारिन्बहुधा वसन्तं यस्मै वा
एतदन्नं तस्मा एतन्न दत्तमिति ॥ ६ ॥

sa hovāca mahātmanaścaturo deva ekaḥ kaḥ sa jagāra bhuvanasya gopāstaṃ kāpeya
nābhipaśyanti martyā abhipratārinbahudhā vasantaṃ yasmai vā
etadannaṃ tasmā etanna dattamiti || 6 ||

तदु ह शौनकः कापेयः प्रतिमन्वानः प्रत्येयायात्मा देवानां जनिता प्रजानां
हिरण्यदꣳष्ट्रो बभसोऽनसूरिर्महान्तमस्य महिमानमाहुरनद्यमानो
यदनन्नमत्तीति वै वयं ब्रह्मचारिन्नेदमुपास्महे
दत्तास्मै भिक्षामिति ॥ ७ ॥

tadu ha śaunakaḥ kāpeyaḥ pratimanvānaḥ pratyeyāyātmā devānāṃ janitā prajānāṃ
hiraṇyadam̐ṣṭro babhaso'nasūrirmahāntamasya mahimānamāhuranadyamāno
yadanannamattīti vai vayaṃ brahmacārinnedamupāsmahe
dattāsmai bhikṣāmiti || 7 ||

तस्मा उ ह ददुस्ते वा एते पञ्चान्ये पञ्चान्ये दश सन्तस्तत्कृतं
तस्मात्सर्वासु दिक्ष्वन्नमेव दश कृतꣳ सैषा
विराडन्नादी तयेदꣳ सर्वं दृष्टꣳ सर्वमस्येदं दृष्टं
भवत्यन्नादो भवति य एवं वेद य एवं वेद ॥ ८ ॥

tasmā u ha daduste vā ete pañcānye pañcānye daśa santastatkṛtaṃ
tasmātsarvāsu dikṣvannameva daśa kṛtam̐ saiṣā
virāḍannādī tayedam̐ sarvaṃ dṛṣṭam̐ sarvamasyedaṃ dṛṣṭaṃ
bhavatyannādo bhavati ya evaṃ veda ya evaṃ veda || 8 ||

इति तृतीयखण्डभाष्यम् ॥

iti tṛtīyakhaṇḍabhāṣyam ||