षोडशः खण्डः

1

एष ह वै यज्ञो योऽयं पवत एष ह यन्निदं सर्वं पुनाति यदेष यन्निदं सर्वं
पुनाति तस्मादेष एव यज्ञस्तस्य मनश्च वाक्च वर्तनी ॥ १ ॥
eṣa ha vai yajño yo'yaṃ pavata eṣa ha yannidaṃ sarvaṃ punāti yadeṣa yannidaṃ sarvaṃ
punāti tasmādeṣa eva yajñastasya manaśca vākca vartanī || 1 ||

2

तयोरन्यतरां मनसा संस्करोति ब्रह्मा वाचा होताध्वर्युरुद्गातान्यतरां स
यत्रोपाकृते प्रातरनुवाके पुरा परिधानीयाया ब्रह्मा व्यवदति ॥ २ ॥
tayoranyatarāṃ manasā saṃskaroti brahmā vācā hotādhvaryurudgātānyatarāṃ sa
yatropākṛte prātaranuvāke purā paridhānīyāyā brahmā vyavadati || 2 ||

3

अन्यतरामेव वर्तनीꣳ सꣳस्करोति हीयतेऽन्यतरा स यथैकपाद्व्रजन्‌रथो वैकेन
चक्रेण वर्तमानो रिष्यत्येवमस्य यज्ञो रिष्यति यज्ञं रिष्यन्तं
यजमानोऽनुरिष्यति स इष्ट्वा पापीयान्भवति ॥ ३ ॥
anyatarāmeva vartanīm̐ sam̐skaroti hīyate'nyatarā sa yathaikapādvrajan‌ratho vaikena
cakreṇa vartamāno riṣyatyevamasya yajño riṣyati yajñaṃ riṣyantaṃ
yajamāno'nuriṣyati sa iṣṭvā pāpīyānbhavati || 3 ||

4

अथ यत्रोपाकृते प्रातरनुवाके न पुरा परिधानीयाया ब्रह्मा व्यवदत्युभे एव
वर्तनी संस्कुर्वन्ति न हीयतेऽन्यतरा ॥ ४ ॥
atha yatropākṛte prātaranuvāke na purā paridhānīyāyā brahmā vyavadatyubhe eva
vartanī saṃskurvanti na hīyate'nyatarā || 4 ||

5

स यथोभयपाद्व्रजन्‌रथो वोभाभ्यां चक्राभ्यां वर्तमानः प्रतितिष्ठत्येवमस्य
यज्ञः प्रतितिष्ठति यज्ञं प्रतितिष्ठन्तं यजमानोऽनुप्रतितिष्ठति स
इष्ट्वा श्रेयान्भवति ॥ ५ ॥
sa yathobhayapādvrajan‌ratho vobhābhyāṃ cakrābhyāṃ vartamānaḥ pratitiṣṭhatyevamasya
yajñaḥ pratitiṣṭhati yajñaṃ pratitiṣṭhantaṃ yajamāno'nupratitiṣṭhati sa
iṣṭvā śreyānbhavati || 5 ||

इति षोडशखण्डभाष्यम् ॥
iti ṣoḍaśakhaṇḍabhāṣyam ||