चतुर्थः खण्डः

यदग्ने रोहितꣳ रूपं तेजसस्तद्रूपं यच्छुक्लं तदपां यत्कृष्णं
तदन्नस्यापागादग्नेरग्नित्वं वाचारम्भणं
विकारो नामधेयं त्रीणि रूपाणीत्येव सत्यम् ॥ १ ॥

yadagne rohitam̐ rūpaṃ tejasastadrūpaṃ yacchuklaṃ tadapāṃ yatkṛṣṇaṃ
tadannasyāpāgādagneragnitvaṃ vācārambhaṇaṃ
vikāro nāmadheyaṃ trīṇi rūpāṇītyeva satyam || 1 ||

यदादित्यस्य रोहितꣳ रूपं तेजसस्तद्रूपं यच्छुक्लं तदपां यत्कृष्णं
तदन्नस्यापागादादित्यादादित्यत्वं वाचारम्भणं विकारो
नामधेयं त्रीणि रूपाणीत्येव सत्यम् ॥ २ ॥

yadādityasya rohitam̐ rūpaṃ tejasastadrūpaṃ yacchuklaṃ tadapāṃ yatkṛṣṇaṃ
tadannasyāpāgādādityādādityatvaṃ vācārambhaṇaṃ vikāro
nāmadheyaṃ trīṇi rūpāṇītyeva satyam || 2 ||

यच्चन्द्रमसो रोहितꣳ रूपं तेजसस्तद्रूपं यच्छुक्लं तदपां यत्कृष्णं
तदन्नस्यापागाच्चान्द्राच्चन्द्रत्वं वाचारम्भणं विकारो
नामधेयं त्रीणि रूपाणीत्येव सत्यम् ॥ ३ ॥

yaccandramaso rohitam̐ rūpaṃ tejasastadrūpaṃ yacchuklaṃ tadapāṃ yatkṛṣṇaṃ
tadannasyāpāgāccāndrāccandratvaṃ vācārambhaṇaṃ vikāro
nāmadheyaṃ trīṇi rūpāṇītyeva satyam || 3 ||

यद्विद्युतो रोहितꣳ रूपं तेजसस्तद्रूपं यत्छुक्लं तदपां यत्कृष्णं
तदन्नस्यापागाद्विद्युतो विद्युत्त्वं वाचारम्भणं विकारो
नामधेयं त्रीणि रूपाणीत्येव सत्यम् ॥ ४ ॥

yadvidyuto rohitam̐ rūpaṃ tejasastadrūpaṃ yatchuklaṃ tadapāṃ yatkṛṣṇaṃ
tadannasyāpāgādvidyuto vidyuttvaṃ vācārambhaṇaṃ vikāro
nāmadheyaṃ trīṇi rūpāṇītyeva satyam || 4 ||

एतद्ध स्म वै तद्विद्वांस आहुः पूर्वे महाशाला महाश्रोत्रिया न नोऽद्य
कश्चनाश्रुतममतमविज्ञातमुदाहरिष्यतीति ह्येभ्यो विदाञ्चक्रुः ॥ ५
॥

etaddha sma vai tadvidvāṃsa āhuḥ pūrve mahāśālā mahāśrotriyā na no'dya
kaścanāśrutamamatamavijñātamudāhariṣyatīti hyebhyo vidāñcakruḥ || 5
||

यदु रोहितमिवाभूदिति तेजसस्तद्रूपमिति तद्विदाञ्चक्रुर्यदु
शुक्लमिवाभूदित्यपां रूपमिति
तद्विदाञ्चक्रुर्यदु कृष्णमिवाभूदित्यन्नस्य
रूपमिति तद्विदाञ्चक्रुः ॥ ६ ॥

yadu rohitamivābhūditi tejasastadrūpamiti tadvidāñcakruryadu
śuklamivābhūdityapāṃ rūpamiti
tadvidāñcakruryadu kṛṣṇamivābhūdityannasya
rūpamiti tadvidāñcakruḥ || 6 ||

यद्वविज्ञातमिवाभूदित्येतासामेव देवतानां समास इति तद्विदाञ्चक्रुर्यथा तु
खलु सोम्येमास्तिस्रो देवताः पुरुषं प्राप्य त्रिवृत्त्रिवृदेकैका भवति
तन्मे विजानीहीति ॥ ७ ॥

yadvavijñātamivābhūdityetāsāmeva devatānāṃ samāsa iti tadvidāñcakruryathā tu
khalu somyemāstisro devatāḥ puruṣaṃ prāpya trivṛttrivṛdekaikā bhavati
tanme vijānīhīti || 7 ||

इति चतुर्थखण्डभाष्यम् ॥

iti caturthakhaṇḍabhāṣyam ||