तृतीयं ब्राह्मणम्

1

स यः कामयेत महत्प्राप्नुयामित्युदगयन आपूर्यमाणपक्षस्य पुण्याहे
द्वादशाहमुपसद्व्रती भूत्वौदुम्बरे कंसे चमसे वा
सर्वौषधं फलानीति सम्भृत्य परिसमुह्य परिलिप्याग्निमुपसमाधाय
परिस्तीर्यावृताज्यं संस्कृत्य पुंसा नक्षत्रेण मन्थं सन्नीय जुहोति ।
यावन्तो देवास्त्वयि जातवेदस्तिर्यञ्चो घ्नन्ति पुरुषस्य कामान् ।
तेभ्योऽहं भागधेयं जुहोमि ते मा तृप्ताः सर्वैः
कामैस्तर्पयन्तु स्वाहा । या तिरश्ची
निपद्यतेऽहं विधरणी इति तां त्वा घृतस्य धारया यजे
संराधनीमहं स्वाहा ॥ १ ॥
sa yaḥ kāmayeta mahatprāpnuyāmityudagayana āpūryamāṇapakṣasya puṇyāhe
dvādaśāhamupasadvratī bhūtvaudumbare kaṃse camase vā
sarvauṣadhaṃ phalānīti sambhṛtya parisamuhya parilipyāgnimupasamādhāya
paristīryāvṛtājyaṃ saṃskṛtya puṃsā nakṣatreṇa manthaṃ sannīya juhoti |
yāvanto devāstvayi jātavedastiryañco ghnanti puruṣasya kāmān |
tebhyo'haṃ bhāgadheyaṃ juhomi te mā tṛptāḥ sarvaiḥ
kāmaistarpayantu svāhā | yā tiraścī
nipadyate'haṃ vidharaṇī iti tāṃ tvā ghṛtasya dhārayā yaje
saṃrādhanīmahaṃ svāhā || 1 ||

2

ज्येष्ठाय स्वाहा श्रेष्ठाय स्वाहेत्यग्नौ हुत्वा मन्थे संस्रवमवनयति
प्राणाय स्वाहा वसिष्ठायै स्वाहेत्यग्नौ हुत्वा मन्थे
संस्रवमवनयति वाचे स्वाहा प्रतिष्ठायै स्वाहेत्यग्नौ
हुत्वा मन्थे संस्रवमवनयति चक्षुषे स्वाहा सम्पदे स्वाहेत्यग्नौ
हुत्वा मन्थे संस्रवमवनयति श्रोत्राय स्वाहायतनाय स्वाहेत्यग्नौ
हुत्वा मन्थे संस्रवमवनयति मनसे स्वाहा प्रजात्यै स्वाहेत्यग्नौ
हुत्वा मन्थे संस्रवमवनयति रेतसे स्वाहेत्यग्नौ हुत्वा संस्रवमवनयति ॥ २
॥
jyeṣṭhāya svāhā śreṣṭhāya svāhetyagnau hutvā manthe saṃsravamavanayati
prāṇāya svāhā vasiṣṭhāyai svāhetyagnau hutvā manthe
saṃsravamavanayati vāce svāhā pratiṣṭhāyai svāhetyagnau
hutvā manthe saṃsravamavanayati cakṣuṣe svāhā sampade svāhetyagnau
hutvā manthe saṃsravamavanayati śrotrāya svāhāyatanāya svāhetyagnau
hutvā manthe saṃsravamavanayati manase svāhā prajātyai svāhetyagnau
hutvā manthe saṃsravamavanayati retase svāhetyagnau hutvā saṃsravamavanayati || 2
||

3

अग्नये स्वाहेत्यग्नौ हुत्वा मन्थे संस्रवमवनयति सोमाय स्वाहेत्यग्नौ
हुत्वा मन्थे संस्रवमवनयति भूः स्वाहेत्यग्नौ हुत्वा मन्थे
संस्रवमवनयति भुवः स्वाहेत्यग्नौ हुत्वा मन्थे संस्रवमवनयति स्वः
स्वाहेत्यग्नौ हुत्वा मन्थे संस्रवमवनयति भूर्भुवःस्वः स्वाहेत्यग्नौ
हुत्वा मन्थे संस्रवमवनयति ब्रह्मणे स्वाहेत्यग्नौ हुत्वा मन्थे
संस्रवमवनयति क्षत्त्राय स्वाहेत्यग्नौ हुत्वा मन्थे
संस्रवमवनयति भूताय स्वाहेत्यग्नौ हुत्वा मन्थे
संस्रवमवनयति भविष्यते स्वाहेत्यग्नौ हुत्वा मन्थे
संस्रवमवनयति विश्वाय स्वाहेत्यग्नौ हुत्वा मन्थे संस्रवमवनयति सर्वाय
स्वाहेत्यग्नौ हुत्वा मन्थे संस्रवमवनयति प्रजापतये स्वाहेत्यग्नौ हुत्वा
मन्थे संस्रवमवनयति ॥ ३ ॥
agnaye svāhetyagnau hutvā manthe saṃsravamavanayati somāya svāhetyagnau
hutvā manthe saṃsravamavanayati bhūḥ svāhetyagnau hutvā manthe
saṃsravamavanayati bhuvaḥ svāhetyagnau hutvā manthe saṃsravamavanayati svaḥ
svāhetyagnau hutvā manthe saṃsravamavanayati bhūrbhuvaḥsvaḥ svāhetyagnau
hutvā manthe saṃsravamavanayati brahmaṇe svāhetyagnau hutvā manthe
saṃsravamavanayati kṣattrāya svāhetyagnau hutvā manthe
saṃsravamavanayati bhūtāya svāhetyagnau hutvā manthe
saṃsravamavanayati bhaviṣyate svāhetyagnau hutvā manthe
saṃsravamavanayati viśvāya svāhetyagnau hutvā manthe saṃsravamavanayati sarvāya
svāhetyagnau hutvā manthe saṃsravamavanayati prajāpataye svāhetyagnau hutvā
manthe saṃsravamavanayati || 3 ||

4

अथैनमभिमृशति भ्रमदसि ज्वलदसि पूर्णमसि प्रस्तब्धमस्येकसभमसि हिङ्कृतमसि
हिङ्क्रियमाणमस्युद्गीथमस्युद्गीयमानमसि श्रावितमसि
प्रत्याश्रावितमस्यार्द्रे सन्दीप्तमसि
विभूरसि प्रभूरस्यन्नमसि ज्योतिरसि निधनमसि संवर्गोऽसीति ॥ ४ ॥
athainamabhimṛśati bhramadasi jvaladasi pūrṇamasi prastabdhamasyekasabhamasi hiṅkṛtamasi
hiṅkriyamāṇamasyudgīthamasyudgīyamānamasi śrāvitamasi
pratyāśrāvitamasyārdre sandīptamasi
vibhūrasi prabhūrasyannamasi jyotirasi nidhanamasi saṃvargo'sīti || 4 ||

5

अथैनमुद्यच्छत्यामं स्यामं हि ते महि स हि राजेशानोऽधिपतिः स मां
राजेशानोऽधिपतिं करोत्विति ॥ ५ ॥
athainamudyacchatyāmaṃ syāmaṃ hi te mahi sa hi rājeśāno'dhipatiḥ sa māṃ
rājeśāno'dhipatiṃ karotviti || 5 ||

6

अथैनमाचामति तत्सवितुर्वरेण्यम् । मधु वाता ऋतायते मधु क्षरन्ति सिन्धवः ।
माध्वीर्नः सन्त्वोषधीः । भूः स्वाहा । भर्गो देवस्य धीमहि । मधु
नक्तमुतोषसो मधुमत्पार्थिवं रजः । मधु द्यौरस्तु नः पिता ।
भुवः स्वाहा । धियो यो नः प्रचोदयात् । मधुमान्नो वनस्पतिर्मधुमां अस्तु
सूर्यः । माध्वीर्गावो भवन्तु नः । स्वः स्वाहेति । सर्वां च
सावित्रीमन्वाह सर्वाश्च मधुमतीरहमेवेदं सर्वं भूयासं
भूर्भुवः स्वः स्वाहेत्यन्तत आचम्य पाणी प्रक्षाल्य जघनेनाग्निं
प्राक्शिराः संविशति प्रातरादित्यमुपतिष्ठते दिशामेकपुण्डरीकमस्यहं
मनुष्याणामेकपुण्डरीकं भूयासमिति यथेतमेत्य जघनेनाग्निमासीनो
वंशं जपति ॥ ६ ॥
athainamācāmati tatsaviturvareṇyam | madhu vātā ṛtāyate madhu kṣaranti sindhavaḥ |
mādhvīrnaḥ santvoṣadhīḥ | bhūḥ svāhā | bhargo devasya dhīmahi | madhu
naktamutoṣaso madhumatpārthivaṃ rajaḥ | madhu dyaurastu naḥ pitā |
bhuvaḥ svāhā | dhiyo yo naḥ pracodayāt | madhumānno vanaspatirmadhumāṃ astu
sūryaḥ | mādhvīrgāvo bhavantu naḥ | svaḥ svāheti | sarvāṃ ca
sāvitrīmanvāha sarvāśca madhumatīrahamevedaṃ sarvaṃ bhūyāsaṃ
bhūrbhuvaḥ svaḥ svāhetyantata ācamya pāṇī prakṣālya jaghanenāgniṃ
prākśirāḥ saṃviśati prātarādityamupatiṣṭhate diśāmekapuṇḍarīkamasyahaṃ
manuṣyāṇāmekapuṇḍarīkaṃ bhūyāsamiti yathetametya jaghanenāgnimāsīno
vaṃśaṃ japati || 6 ||

7

तं हैतमुद्दालक आरुणिर्वाजसनेयाय याज्ञवल्क्यायान्तेवासिन उक्त्वोवाचापि य
एनं शुष्के स्थाणौ निषिञ्चेज्जायेरञ्छाखाः प्ररोहेयुः पलाशानीति ॥ ७ ॥
taṃ haitamuddālaka āruṇirvājasaneyāya yājñavalkyāyāntevāsina uktvovācāpi ya
enaṃ śuṣke sthāṇau niṣiñcejjāyerañchākhāḥ praroheyuḥ palāśānīti || 7 ||

8

एतमु हैव वाजसनेयो याज्ञवल्क्यो मधुकाय पैङ्ग्यायान्तेवासिन उक्त्वोवाचापि
य एनं शुष्के स्थाणौ निषिञ्चेज्जायेरञ्छाखाः प्ररोहेयुः पलाशानीति ॥ ८ ॥
etamu haiva vājasaneyo yājñavalkyo madhukāya paiṅgyāyāntevāsina uktvovācāpi
ya enaṃ śuṣke sthāṇau niṣiñcejjāyerañchākhāḥ praroheyuḥ palāśānīti || 8 ||

9

एतमु हैव मधुकः पैङ्ग्यश्चूलाय भागवित्तयेऽन्तेवासिन उक्त्वोवाचापि य एनं
शुष्के स्थाणौ निषिञ्चेज्जायेरञ्छाखाः प्ररोहेयुः पलाशानीति ॥ ९ ॥
etamu haiva madhukaḥ paiṅgyaścūlāya bhāgavittaye'ntevāsina uktvovācāpi ya enaṃ
śuṣke sthāṇau niṣiñcejjāyerañchākhāḥ praroheyuḥ palāśānīti || 9 ||

१०10

एतमु हैव चूलो भागवित्तिर्जानकाय आयस्थूणायान्तेवासिन उक्त्वोवाचापि य एनं
शुष्के स्थाणौ निषिञ्चेज्जायेरञ्छाखाः प्ररोहेयुः पलाशानीति ॥ १० ॥
etamu haiva cūlo bhāgavittirjānakāya āyasthūṇāyāntevāsina uktvovācāpi ya enaṃ
śuṣke sthāṇau niṣiñcejjāyerañchākhāḥ praroheyuḥ palāśānīti || 10 ||

११11

एतमु हैव जानकिरायस्थूणः सत्यकामाय जाबालायान्तेवासिन उक्त्वोवाचापि य एनं
शुष्के स्थाणौ निषिञ्चेज्जायेरञ्छाखाः प्ररोहेयुः पलाशानीति ॥ ११ ॥
etamu haiva jānakirāyasthūṇaḥ satyakāmāya jābālāyāntevāsina uktvovācāpi ya enaṃ
śuṣke sthāṇau niṣiñcejjāyerañchākhāḥ praroheyuḥ palāśānīti || 11 ||

१२12

एतमु हैव सत्यकामो जाबालोऽन्तेवासिभ्य उक्त्वोवाचापि य एनं शुष्के स्थाणौ
निषिञ्चेज्जायेरञ्छाखाः प्ररोहेयुः पलाशानीति तमेतं नापुत्राय
वान्तेवासिने वा ब्रूयात् ॥ १२ ॥
etamu haiva satyakāmo jābālo'ntevāsibhya uktvovācāpi ya enaṃ śuṣke sthāṇau
niṣiñcejjāyerañchākhāḥ praroheyuḥ palāśānīti tametaṃ nāputrāya
vāntevāsine vā brūyāt || 12 ||

१३13

चतुरौदुम्बरो भवत्यौदुम्बरः स्रुव औदुम्बरश्चमस औदुम्बर इध्म औदुम्बर्या
उपमन्थन्यौ दश ग्राम्याणि धान्यानि भवन्ति व्रीहियवास्तिलमाषा
अणुप्रियङ्गवो गोधूमाश्च मसूराश्च खल्वाश्च खलकुलाश्च
तान्पिष्टान्दधनि मधुनि घृत उपसिञ्चत्याज्यस्य जुहोति ॥ १३ ॥
caturaudumbaro bhavatyaudumbaraḥ sruva audumbaraścamasa audumbara idhma audumbaryā
upamanthanyau daśa grāmyāṇi dhānyāni bhavanti vrīhiyavāstilamāṣā
aṇupriyaṅgavo godhūmāśca masūrāśca khalvāśca khalakulāśca
tānpiṣṭāndadhani madhuni ghṛta upasiñcatyājyasya juhoti || 13 ||

इति षष्ठाध्यायस्य तृतीयं ब्राह्मणम् ॥
iti ṣaṣṭhādhyāyasya tṛtīyaṃ brāhmaṇam ||