चतुर्दशं ब्राह्मणम्

भूमिरन्तरिक्षं द्यौरित्यष्टावक्षराण्यष्टाक्षरं ह वा एकं गायत्र्यै
पदमेतदु हैवास्या एतत्स यावदेषु त्रिषु लोकेषु तावद्धजयति
योऽस्या एतदेवं पदं वेद ॥ १ ॥

bhūmirantarikṣaṃ dyaurityaṣṭāvakṣarāṇyaṣṭākṣaraṃ ha vā ekaṃ gāyatryai
padametadu haivāsyā etatsa yāvadeṣu triṣu lokeṣu tāvaddhajayati
yo'syā etadevaṃ padaṃ veda || 1 ||

ऋचो यजूंषि सामानीत्यष्टावक्षराण्यष्टाक्षरं ह वा एकं गायत्र्यै पदमेतदु
हैवास्या एतत्स यावतीयं त्रयी विद्या तावद्ध जयति योऽस्या एतदेवं पदं
वेद ॥ २ ॥

ṛco yajūṃṣi sāmānītyaṣṭāvakṣarāṇyaṣṭākṣaraṃ ha vā ekaṃ gāyatryai padametadu
haivāsyā etatsa yāvatīyaṃ trayī vidyā tāvaddha jayati yo'syā etadevaṃ padaṃ
veda || 2 ||

प्राणोऽपानो व्यान इत्यष्टावक्षराण्यष्टाक्षरं ह वा एकं गायत्र्यै पदमेतदु
हैवास्या एतत्स यावदिदं प्राणि तावद्ध जयति योऽस्या एतदेवं पदं
वेदाथास्या एतदेव तुरीयं दर्शतं पदं परोरजा य एषतपति
यद्वै चतुर्थं तत्तुरीयं दर्शतं पदमिति ददृश इव ह्येष परोरजा इति
सर्वमु ह्येवैष रज उपर्युपरि तपत्येवं हैव श्रिया यशसा तपति
योऽस्या एतदेवं पदं वेद ॥ ३ ॥

prāṇo'pāno vyāna ityaṣṭāvakṣarāṇyaṣṭākṣaraṃ ha vā ekaṃ gāyatryai padametadu
haivāsyā etatsa yāvadidaṃ prāṇi tāvaddha jayati yo'syā etadevaṃ padaṃ
vedāthāsyā etadeva turīyaṃ darśataṃ padaṃ parorajā ya eṣatapati
yadvai caturthaṃ tatturīyaṃ darśataṃ padamiti dadṛśa iva hyeṣa parorajā iti
sarvamu hyevaiṣa raja uparyupari tapatyevaṃ haiva śriyā yaśasā tapati
yo'syā etadevaṃ padaṃ veda || 3 ||

सैषा गायत्र्येतस्मिंस्तुरीये दर्शते पदे परोरजसि प्रतिष्ठिता तद्वै
तत्सत्ये प्रतिष्ठितं चक्षुर्वै सत्यं चक्षुर्हि वै सत्यं
तस्माद्यदिदानीं द्वौ विवदमानावेयातामहमदर्शमहमश्रौषमिति य एवं
ब्रूयादहमदर्शमिति तस्मा एव श्रद्दध्याम तद्वै तत्सत्यं बले
प्रतिष्ठितं प्राणो वै बलं तत्प्राणे प्रतिष्ठितं तस्मादाहुर्बलं
सत्यादोगीय इत्येवंवेषा गायत्र्यध्यात्मं प्रतिष्ठिता सा हैषा
गयांस्तत्रे प्राणा वै गयास्तत्प्राणांस्तत्रे तद्यद्गयांस्तत्रे
तस्माद्गायत्री नाम स यामेवामूं सावित्रीमन्वाहैषैव सा स यस्मा अन्वाह तस्य
प्राणांस्त्रायते ॥ ४ ॥

saiṣā gāyatryetasmiṃsturīye darśate pade parorajasi pratiṣṭhitā tadvai
tatsatye pratiṣṭhitaṃ cakṣurvai satyaṃ cakṣurhi vai satyaṃ
tasmādyadidānīṃ dvau vivadamānāveyātāmahamadarśamahamaśrauṣamiti ya evaṃ
brūyādahamadarśamiti tasmā eva śraddadhyāma tadvai tatsatyaṃ bale
pratiṣṭhitaṃ prāṇo vai balaṃ tatprāṇe pratiṣṭhitaṃ tasmādāhurbalaṃ
satyādogīya ityevaṃveṣā gāyatryadhyātmaṃ pratiṣṭhitā sā haiṣā
gayāṃstatre prāṇā vai gayāstatprāṇāṃstatre tadyadgayāṃstatre
tasmādgāyatrī nāma sa yāmevāmūṃ sāvitrīmanvāhaiṣaiva sā sa yasmā anvāha tasya
prāṇāṃstrāyate || 4 ||

तां हैतामेके सावित्रीमनुष्ठुभमन्वाहुर्वागनुष्टुबेतद्वाचमनुब्रूम इति न
तथा कुर्याद्गायत्रीमेव सावित्रीमनुब्रूयाद्यदि ह वा
अप्येवंविद्बह्विव प्रतिगृह्णाति न हैव
तद्गायत्र्या एकञ्चन पदं प्रति ॥ ५ ॥

tāṃ haitāmeke sāvitrīmanuṣṭhubhamanvāhurvāganuṣṭubetadvācamanubrūma iti na
tathā kuryādgāyatrīmeva sāvitrīmanubrūyādyadi ha vā
apyevaṃvidbahviva pratigṛhṇāti na haiva
tadgāyatryā ekañcana padaṃ prati || 5 ||

स य इमांस्त्रींल्लोकान्पूर्णान्प्रतिगृह्णीयात्सोऽस्या एतत्प्रथमं
पदमाप्नुयादथ यावतीयं त्रयी विद्या
यस्तावत्प्रतिगृह्णीयात्सोऽस्या
एतद्द्वितीयं पदमाप्नुयादथ यावदिदं प्राणि यस्तावत्प्रतिगृह्णीयात्सोऽस्या
एतत्तृतीयं पदमाप्नुयादथास्या एतदेव तुरीयं दर्शतं पदं परोरजा य एष तपति
नैव केनचनाप्यं कुत उ एतावत्प्रतिगृह्णीयात् ॥ ६ ॥

sa ya imāṃstrīṃllokānpūrṇānpratigṛhṇīyātso'syā etatprathamaṃ
padamāpnuyādatha yāvatīyaṃ trayī vidyā
yastāvatpratigṛhṇīyātso'syā
etaddvitīyaṃ padamāpnuyādatha yāvadidaṃ prāṇi yastāvatpratigṛhṇīyātso'syā
etattṛtīyaṃ padamāpnuyādathāsyā etadeva turīyaṃ darśataṃ padaṃ parorajā ya eṣa tapati
naiva kenacanāpyaṃ kuta u etāvatpratigṛhṇīyāt || 6 ||

तस्या उपस्थानं गायत्र्यस्येकपदी द्विपदी त्रिपदी चतुष्पद्यपदसि न हि
पद्यसे । नमस्ते तुरीयाय दर्शताय पदाय परोरजसेऽसावदो मा
प्रापदिति यं द्विष्यादसावस्मै कामो मा समृद्धीति वा न
हैवास्मै स कामः समृध्यते यस्मा एवमुपतिष्ठतेऽहमदः प्रापमिति
वा ॥ ७ ॥

tasyā upasthānaṃ gāyatryasyekapadī dvipadī tripadī catuṣpadyapadasi na hi
padyase | namaste turīyāya darśatāya padāya parorajase'sāvado mā
prāpaditi yaṃ dviṣyādasāvasmai kāmo mā samṛddhīti vā na
haivāsmai sa kāmaḥ samṛdhyate yasmā evamupatiṣṭhate'hamadaḥ prāpamiti
vā || 7 ||

एतद्ध वै तज्जनको वैदेहो बुडिलमाश्वतराश्विमुवाच यन्नु हो
तद्गायत्रीविदब्रूथा अथ कथं हस्तीभूतो
वहसीति मुखं ह्यस्याः सम्राण्न विदाञ्चकारेति होवाच तस्या अग्निरेव
मुखं यदि ह वा अपि बह्विवाग्नावभ्यादधति सर्वमेव तत्सन्दहत्येवं
हैवैवंविद्यद्यपि बह्विव पापं कुरुते सर्वमेव तत्सम्प्साय शुद्धः
पूतोऽजरोऽमृतः सम्भवति ॥ ८ ॥

etaddha vai tajjanako vaideho buḍilamāśvatarāśvimuvāca yannu ho
tadgāyatrīvidabrūthā atha kathaṃ hastībhūto
vahasīti mukhaṃ hyasyāḥ samrāṇna vidāñcakāreti hovāca tasyā agnireva
mukhaṃ yadi ha vā api bahvivāgnāvabhyādadhati sarvameva tatsandahatyevaṃ
haivaivaṃvidyadyapi bahviva pāpaṃ kurute sarvameva tatsampsāya śuddhaḥ
pūto'jaro'mṛtaḥ sambhavati || 8 ||

इति पञ्चमाध्यायस्य चतुर्दशं ब्राह्मणम् ॥

iti pañcamādhyāyasya caturdaśaṃ brāhmaṇam ||