पञ्चमं ब्राह्मणम्

इयं पृथिवी सर्वेषां भूतानां मध्वस्यै पृथिव्यै सर्वाणि भूतानि मधु
यश्चायमस्यां पृथिव्यां तेजोमयोऽमृतमयः पुरुषो
यश्चायमध्यात्मं शारीरस्तेजोमयोऽमृतमयः
पुरुषोऽयमेव स योऽयमात्मेदममृतमिदं ब्रह्मेदं सर्वम्
॥ १ ॥

iyaṃ pṛthivī sarveṣāṃ bhūtānāṃ madhvasyai pṛthivyai sarvāṇi bhūtāni madhu
yaścāyamasyāṃ pṛthivyāṃ tejomayo'mṛtamayaḥ puruṣo
yaścāyamadhyātmaṃ śārīrastejomayo'mṛtamayaḥ
puruṣo'yameva sa yo'yamātmedamamṛtamidaṃ brahmedaṃ sarvam
|| 1 ||

इमा आपः सर्वेषां भूतानां मध्वासामपां सर्वाणि भूतानि मधु यश्चायमास्वप्सु
तेजोमयोऽमृतमयः पुरुषो यश्चायमध्यात्मं रैतसस्तेजोमयोऽमृतमयः पुरुषोऽयमेव
स योऽयमात्मेदममृतमिदं ब्रह्मेदं सर्वम् ॥ २ ॥

imā āpaḥ sarveṣāṃ bhūtānāṃ madhvāsāmapāṃ sarvāṇi bhūtāni madhu yaścāyamāsvapsu
tejomayo'mṛtamayaḥ puruṣo yaścāyamadhyātmaṃ raitasastejomayo'mṛtamayaḥ puruṣo'yameva
sa yo'yamātmedamamṛtamidaṃ brahmedaṃ sarvam || 2 ||

अयमग्निः सर्वेषां भूतानां मध्वस्याग्नेः सर्वाणि भूतानि मधु
यश्चायमस्मिन्नग्नौ तेजोमयोऽमृतमयः पुरुषो
यश्चायमध्यात्मं वाङ्मयस्तेजोमयोऽमृतमयः पुरुषोऽयमेव स
योऽयमात्मेदममृतमिदं ब्रह्मेदं सर्वम् ॥ ३ ॥

ayamagniḥ sarveṣāṃ bhūtānāṃ madhvasyāgneḥ sarvāṇi bhūtāni madhu
yaścāyamasminnagnau tejomayo'mṛtamayaḥ puruṣo
yaścāyamadhyātmaṃ vāṅmayastejomayo'mṛtamayaḥ puruṣo'yameva sa
yo'yamātmedamamṛtamidaṃ brahmedaṃ sarvam || 3 ||

अयं वायुः सर्वेषां भूतानां मध्वस्य वायोः सर्वाणि भूतानि मधु
यश्चायमस्मिन्वायौ तेजोमयोऽमृतमयः पुरुषो
यश्चायमध्यात्मं प्राणस्तेजोमयोऽमृतमयः पुरुषोऽयमेव स
योऽयमात्मेदममृतमिदं ब्रह्मेदं सर्वम् ॥ ४ ॥

ayaṃ vāyuḥ sarveṣāṃ bhūtānāṃ madhvasya vāyoḥ sarvāṇi bhūtāni madhu
yaścāyamasminvāyau tejomayo'mṛtamayaḥ puruṣo
yaścāyamadhyātmaṃ prāṇastejomayo'mṛtamayaḥ puruṣo'yameva sa
yo'yamātmedamamṛtamidaṃ brahmedaṃ sarvam || 4 ||

अयमादित्यः सर्वेषां भूतानां मध्वस्यादित्यस्य सर्वाणि भूतानि मधु
यश्चायमस्मिन्नादित्ये तेजोमयोऽमृतमयः पुरुषो
यश्चायमध्यात्मं चाक्षुषस्तेजोमयोऽमृतमयः
पुरुषोऽयमेव स योऽयमात्मेदममृतमिदं ब्रह्मेदं सर्वम्
॥ ५ ॥

ayamādityaḥ sarveṣāṃ bhūtānāṃ madhvasyādityasya sarvāṇi bhūtāni madhu
yaścāyamasminnāditye tejomayo'mṛtamayaḥ puruṣo
yaścāyamadhyātmaṃ cākṣuṣastejomayo'mṛtamayaḥ
puruṣo'yameva sa yo'yamātmedamamṛtamidaṃ brahmedaṃ sarvam
|| 5 ||

इमा दिशः सर्वेषां भूतानां मध्वासां दिशां सर्वाणि भूतानि मधु यश्चायमासु
दिक्षु तेजोमयोऽमृतमयः पुरुषो यश्चायमध्यात्मं श्रौत्रः
प्रातिश्रुत्कस्तेजोमयोऽमृतमयः पुरुषोऽयमेव
स योऽयमात्मेदममृतमिदं ब्रह्मेदं सर्वम् ॥ ६ ॥

imā diśaḥ sarveṣāṃ bhūtānāṃ madhvāsāṃ diśāṃ sarvāṇi bhūtāni madhu yaścāyamāsu
dikṣu tejomayo'mṛtamayaḥ puruṣo yaścāyamadhyātmaṃ śrautraḥ
prātiśrutkastejomayo'mṛtamayaḥ puruṣo'yameva
sa yo'yamātmedamamṛtamidaṃ brahmedaṃ sarvam || 6 ||

अयं चन्द्रः सर्वेषां भूतानां मध्वस्य चन्द्रस्य सर्वाणि भूतानि मधु
यश्चायमस्मिंश्चन्द्रे तेजोमयोऽमृतमयः पुरुषो
यश्चायमध्यात्मं मानसस्तेजोमयोऽमृतमयः
पुरुषोऽयमेव स योऽयमात्मेदममृतमिदं ब्रह्मेदं सर्वम् ॥ ७ ॥

ayaṃ candraḥ sarveṣāṃ bhūtānāṃ madhvasya candrasya sarvāṇi bhūtāni madhu
yaścāyamasmiṃścandre tejomayo'mṛtamayaḥ puruṣo
yaścāyamadhyātmaṃ mānasastejomayo'mṛtamayaḥ
puruṣo'yameva sa yo'yamātmedamamṛtamidaṃ brahmedaṃ sarvam || 7 ||

इयं विद्युत्सर्वेषां भूतानां मध्वस्यै विद्युतः सर्वाणि भूतानि मधु
यश्चायमस्यां विद्युति तेजोमयोऽमृतमयः पुरुषो
यश्चायमध्यात्मं तैजसस्तेजोमयोऽमृतमयः
पुरुषोऽयमेव स योऽयमात्मेदममृतमिदं ब्रह्मेदं सर्वम् ॥ ८ ॥

iyaṃ vidyutsarveṣāṃ bhūtānāṃ madhvasyai vidyutaḥ sarvāṇi bhūtāni madhu
yaścāyamasyāṃ vidyuti tejomayo'mṛtamayaḥ puruṣo
yaścāyamadhyātmaṃ taijasastejomayo'mṛtamayaḥ
puruṣo'yameva sa yo'yamātmedamamṛtamidaṃ brahmedaṃ sarvam || 8 ||

अयं स्तनयित्नुः सर्वेषां भूतानां मध्वस्य स्तनयित्नोः सर्वाणि भूतानि मधु
यश्चायमस्मिन्स्तनयित्नौ तेजोमयोऽमृतमयः पुरुषो यश्चायमध्यात्मं शाब्दः
सौवरस्तेजोमयोऽमृतमयः पुरुषोऽयमेव स योऽयमात्मेदममृतमिदं ब्रह्मेदं
सर्वम् ॥ ९ ॥

ayaṃ stanayitnuḥ sarveṣāṃ bhūtānāṃ madhvasya stanayitnoḥ sarvāṇi bhūtāni madhu
yaścāyamasminstanayitnau tejomayo'mṛtamayaḥ puruṣo yaścāyamadhyātmaṃ śābdaḥ
sauvarastejomayo'mṛtamayaḥ puruṣo'yameva sa yo'yamātmedamamṛtamidaṃ brahmedaṃ
sarvam || 9 ||

अयमाकाशः सर्वेषां भूतानां मध्वस्याकाशस्य सर्वाणि भूतानि मधु
यश्चायमस्मिन्नाकाशे तेजोमयोऽमृतमयः पुरुषो
यश्चायमध्यात्मं हृद्याकाशस्तेजोमयोऽमृतमयः पुरुषोऽयमेव स
योऽयमात्मेदममृतमिदं ब्रह्मेदं सर्वम् ॥ १० ॥

ayamākāśaḥ sarveṣāṃ bhūtānāṃ madhvasyākāśasya sarvāṇi bhūtāni madhu
yaścāyamasminnākāśe tejomayo'mṛtamayaḥ puruṣo
yaścāyamadhyātmaṃ hṛdyākāśastejomayo'mṛtamayaḥ puruṣo'yameva sa
yo'yamātmedamamṛtamidaṃ brahmedaṃ sarvam || 10 ||

अयं धर्मः सर्वेषां भूतानां मध्वस्य धर्मस्य सर्वाणि भूतानि मधु
यश्चायमस्मिन्धर्मे तेजोमयोऽमृतमयः पुरुषो
यश्चायमध्यात्मं धार्मस्तेजोमयोऽमृतमयः पुरुषोऽयमेव स
योऽयमात्मेदममृतमिदं ब्रह्मेदं सर्वम् ॥ ११ ॥

ayaṃ dharmaḥ sarveṣāṃ bhūtānāṃ madhvasya dharmasya sarvāṇi bhūtāni madhu
yaścāyamasmindharme tejomayo'mṛtamayaḥ puruṣo
yaścāyamadhyātmaṃ dhārmastejomayo'mṛtamayaḥ puruṣo'yameva sa
yo'yamātmedamamṛtamidaṃ brahmedaṃ sarvam || 11 ||

इदं सत्यं सर्वेषां भूतानां मध्वस्य सत्यस्य सर्वाणि भूतानि मधु
यश्चायमस्मिन्सत्ये तेजोमयोऽमृतमयः पुरुषो
यश्चायमध्यात्मं सात्यस्तेजोमयोऽमृतमयः पुरुषोऽयमेव स
योऽयमात्मेदममृतमिदं ब्रह्मेदं सर्वम् ॥ १२ ॥

idaṃ satyaṃ sarveṣāṃ bhūtānāṃ madhvasya satyasya sarvāṇi bhūtāni madhu
yaścāyamasminsatye tejomayo'mṛtamayaḥ puruṣo
yaścāyamadhyātmaṃ sātyastejomayo'mṛtamayaḥ puruṣo'yameva sa
yo'yamātmedamamṛtamidaṃ brahmedaṃ sarvam || 12 ||

इदं मानुषं सर्वेषां भूतानां मध्वस्य मानुषस्य सर्वाणि भूतानि मधु
यश्चायमस्मिन्मानुषे तेजोमयोऽमृतमयः पुरुषो
यश्चायमध्यात्मं मानुषस्तेजोमयोऽमृतमयः
पुरुषोऽयमेव स योऽयमात्मेदममृतमिदं ब्रह्मेदं सर्वम् ॥
१३ ॥

idaṃ mānuṣaṃ sarveṣāṃ bhūtānāṃ madhvasya mānuṣasya sarvāṇi bhūtāni madhu
yaścāyamasminmānuṣe tejomayo'mṛtamayaḥ puruṣo
yaścāyamadhyātmaṃ mānuṣastejomayo'mṛtamayaḥ
puruṣo'yameva sa yo'yamātmedamamṛtamidaṃ brahmedaṃ sarvam ||
13 ||

अयमात्मा सर्वेषां भूतानां मध्वस्यात्मनः सर्वाणि भूतानि मधु
यश्चायमस्मिन्नात्मनि तेजोमयोऽमृतमयः पुरुषो
यश्चायमात्मा तेजोमयोऽमृतमयः पुरुषोऽयमेव स योऽयमात्मेदममृतमिदं
ब्रह्मेदं सर्वम् ॥ १४ ॥

ayamātmā sarveṣāṃ bhūtānāṃ madhvasyātmanaḥ sarvāṇi bhūtāni madhu
yaścāyamasminnātmani tejomayo'mṛtamayaḥ puruṣo
yaścāyamātmā tejomayo'mṛtamayaḥ puruṣo'yameva sa yo'yamātmedamamṛtamidaṃ
brahmedaṃ sarvam || 14 ||

स वा अयमात्मा सर्वेषां भूतानामधिपतिः सर्वेषां भूतानां राजा तद्यथा रथनाभौ
च रथनेमौ चाराः सर्वे समर्पिता एवमेवास्मिन्नात्मनि सर्वाणि भूतानि सर्वे
देवाः सर्वे लोकाः सर्वे प्राणाः सर्व एत आत्मानः समर्पिताः ॥ १५ ॥

sa vā ayamātmā sarveṣāṃ bhūtānāmadhipatiḥ sarveṣāṃ bhūtānāṃ rājā tadyathā rathanābhau
ca rathanemau cārāḥ sarve samarpitā evamevāsminnātmani sarvāṇi bhūtāni sarve
devāḥ sarve lokāḥ sarve prāṇāḥ sarva eta ātmānaḥ samarpitāḥ || 15 ||

इदं वै तन्मधु दध्यङ्ङाथर्वणोऽश्विभ्यामुवाच । तदेतदृषिः पश्यन्नवोचत् ।
तद्वां नरा सनये दंस उग्रमाविष्कृणोमि तन्यतुर्न वृष्टिम् । दध्यङ् ह
यन्मध्वाथर्वणो वामश्वस्य शीर्ष्णा प्र यदीमुवाचेति ॥ १६ ॥

idaṃ vai tanmadhu dadhyaṅṅātharvaṇo'śvibhyāmuvāca | tadetadṛṣiḥ paśyannavocat |
tadvāṃ narā sanaye daṃsa ugramāviṣkṛṇomi tanyaturna vṛṣṭim | dadhyaṅ ha
yanmadhvātharvaṇo vāmaśvasya śīrṣṇā pra yadīmuvāceti || 16 ||

इदं वै तन्मधु दध्यङ्ङाथर्वणोऽश्विभ्यामुवाच । तदेतदृषिः पश्यन्नवोचत् ।
आथर्वणायाश्विनौ दधीचेऽश्व्यं शिरः प्रत्यैरयतम् । स वां मधु
प्रवोचदृतायन्त्वाष्ट्रं यद्दस्रावपि कक्ष्यं वामिति ॥ १७
॥

idaṃ vai tanmadhu dadhyaṅṅātharvaṇo'śvibhyāmuvāca | tadetadṛṣiḥ paśyannavocat |
ātharvaṇāyāśvinau dadhīce'śvyaṃ śiraḥ pratyairayatam | sa vāṃ madhu
pravocadṛtāyantvāṣṭraṃ yaddasrāvapi kakṣyaṃ vāmiti || 17
||

इदं वै तन्मधु दध्यङ्ङाथर्वणोऽश्विभ्यामुवाच । तदेतदृषिः पश्यन्नवोचत् ।
पुरश्चक्रे द्विपदः पुरश्चक्रे चतुष्पदः । पुरः स पक्षी भूत्वा पुरः
पुरुष आविशदिति । स वा अयं पुरुषः सर्वासु पूर्षु पुरिशयो नैनेन
किञ्चनानावृतं नैनेन किञ्चनासंवृतम् ॥ १८ ॥

idaṃ vai tanmadhu dadhyaṅṅātharvaṇo'śvibhyāmuvāca | tadetadṛṣiḥ paśyannavocat |
puraścakre dvipadaḥ puraścakre catuṣpadaḥ | puraḥ sa pakṣī bhūtvā puraḥ
puruṣa āviśaditi | sa vā ayaṃ puruṣaḥ sarvāsu pūrṣu puriśayo nainena
kiñcanānāvṛtaṃ nainena kiñcanāsaṃvṛtam || 18 ||

इदं वै तन्मधु दध्यङ्ङाथर्वणोऽश्विभ्यामुवाच । तदेतदृषिः पश्यन्नवोचत् ।
रूपं रूपं प्रतिरूपो बभूव तदस्य रूपं प्रतिचक्षणाय । इन्द्रो मायाभिः
पुरुरूप ईयते युक्ता ह्यस्य हरयः शता दशेति । अयं वै हरयोऽयं वै दश च
सहस्राणि बहूनि चानन्तानि च
तदेतद्ब्रह्मापूर्वमनपरमनन्तरमबाह्यमयमात्मा
ब्रह्म सर्वानुभूरित्यनुशासनम् ॥ १९ ॥

idaṃ vai tanmadhu dadhyaṅṅātharvaṇo'śvibhyāmuvāca | tadetadṛṣiḥ paśyannavocat |
rūpaṃ rūpaṃ pratirūpo babhūva tadasya rūpaṃ praticakṣaṇāya | indro māyābhiḥ
pururūpa īyate yuktā hyasya harayaḥ śatā daśeti | ayaṃ vai harayo'yaṃ vai daśa ca
sahasrāṇi bahūni cānantāni ca
tadetadbrahmāpūrvamanaparamanantaramabāhyamayamātmā
brahma sarvānubhūrityanuśāsanam || 19 ||

इति द्वितीयाध्यायस्य पञ्चमं ब्राह्मणम् ॥

iti dvitīyādhyāyasya pañcamaṃ brāhmaṇam ||