चतुर्थः पादः

आनुमानिकमप्येकेषामिति चेन्न शरीररूपकविन्यस्तगृहीतेर्दर्शयति च ॥ १ ॥

ānumānikamapyekeṣāmiti cenna śarīrarūpakavinyastagṛhīterdarśayati ca || 1 ||

सूक्ष्मं तु तदर्हत्वात् ॥ २ ॥

sūkṣmaṃ tu tadarhatvāt || 2 ||

तदधीनत्वादर्थवत् ॥ ३ ॥

tadadhīnatvādarthavat || 3 ||

ज्ञेयत्वावचनाच्च ॥ ४ ॥

jñeyatvāvacanācca || 4 ||

वदतीति चेन्न प्राज्ञो हि प्रकरणात् ॥ ५ ॥

vadatīti cenna prājño hi prakaraṇāt || 5 ||

त्रयाणामेव चैवमुपन्यासः प्रश्नश्च ॥ ६ ॥

trayāṇāmeva caivamupanyāsaḥ praśnaśca || 6 ||

महद्वच्च ॥ ७ ॥

mahadvacca || 7 ||

चमसवदविशेषात् ॥ ८ ॥

camasavadaviśeṣāt || 8 ||

ज्योतिरुपक्रमा तु तथा ह्यधीयत एके ॥ ९ ॥

jyotirupakramā tu tathā hyadhīyata eke || 9 ||

कल्पनोपदेशाच्च मध्वादिवदविरोधः ॥ १० ॥

kalpanopadeśācca madhvādivadavirodhaḥ || 10 ||

न सङ्ख्योपसङ्ग्रहादपि नानाभावादतिरेकाच्च ॥ ११ ॥

na saṅkhyopasaṅgrahādapi nānābhāvādatirekācca || 11 ||

प्राणादयो वाक्यशेषात् ॥ १२ ॥

prāṇādayo vākyaśeṣāt || 12 ||

ज्योतिषैकेषामसत्यन्ने ॥ १३ ॥

jyotiṣaikeṣāmasatyanne || 13 ||

कारणत्वेन चाकाशादिषु यथाव्यपदिष्टोक्तेः ॥ १४ ॥

kāraṇatvena cākāśādiṣu yathāvyapadiṣṭokteḥ || 14 ||

समाकर्षात् ॥ १५ ॥

samākarṣāt || 15 ||

जगद्वाचित्वात् ॥ १६ ॥

jagadvācitvāt || 16 ||

जीवमुख्यप्राणलिङ्गान्नेति चेत्तद्व्याख्यातम् ॥ १७ ॥

jīvamukhyaprāṇaliṅgānneti cettadvyākhyātam || 17 ||

अन्यार्थं तु जैमिनिः प्रश्नव्याख्यानाभ्यामपि चैवमेके ॥ १८ ॥

anyārthaṃ tu jaiminiḥ praśnavyākhyānābhyāmapi caivameke || 18 ||

वाक्यान्वयात् ॥ १९ ॥

vākyānvayāt || 19 ||

प्रतिज्ञासिद्धेर्लिङ्गमाश्मरथ्यः ॥ २० ॥

pratijñāsiddherliṅgamāśmarathyaḥ || 20 ||

उत्क्रमिष्यत एवम्भावादित्यौडुलोमिः ॥ २१ ॥

utkramiṣyata evambhāvādityauḍulomiḥ || 21 ||

अवस्थितेरिति काशकृत्स्नः ॥ २२ ॥

avasthiteriti kāśakṛtsnaḥ || 22 ||

प्रकृतिश्च प्रतिज्ञादृष्टान्तानुपरोधात् ॥ २३ ॥

prakṛtiśca pratijñādṛṣṭāntānuparodhāt || 23 ||

अभिध्योपदेशाच्च ॥ २४ ॥

abhidhyopadeśācca || 24 ||

साक्षाच्चोभयाम्नानात् ॥ २५ ॥

sākṣāccobhayāmnānāt || 25 ||

आत्मकृतेः परिणामात् ॥ २६ ॥

ātmakṛteḥ pariṇāmāt || 26 ||

योनिश्च हि गीयते ॥ २७ ॥

yoniśca hi gīyate || 27 ||

एतेन सर्वे व्याख्याता व्याख्याताः ॥ २८ ॥

etena sarve vyākhyātā vyākhyātāḥ || 28 ||

इति श्रीमत्परमहंसपरिव्राजकाचार्यस्य श्रीगोविन्दभगवत्पूज्यपादशिष्यस्य

iti śrīmatparamahaṃsaparivrājakācāryasya śrīgovindabhagavatpūjyapādaśiṣyasya