एकादशोऽध्यायः

अर्जुन उवाच —

मदनुग्रहाय परमं गुह्यमध्यात्मसञ्ज्ञितम् ।  
यत्त्वयोक्तं वचस्तेन मोहोऽयं विगतो मम ॥ १ ॥

arjuna uvāca —

madanugrahāya paramaṃ guhyamadhyātmasañjñitam |  
yattvayoktaṃ vacastena moho'yaṃ vigato mama || 1 ||

भवाप्ययौ हि भूतानां श्रुतौ विस्तरशो मया ।  
त्वत्तः कमलपत्राक्ष माहात्म्यमपि चाव्ययम् ॥ २ ॥

bhavāpyayau hi bhūtānāṃ śrutau vistaraśo mayā |  
tvattaḥ kamalapatrākṣa māhātmyamapi cāvyayam || 2 ||

एवमेतद्यथात्थ त्वमात्मानं परमेश्वर ।  
द्रष्टुमिच्छामि ते रूपमैश्वरं पुरुषोत्तम ॥ ३ ॥

evametadyathāttha tvamātmānaṃ parameśvara |  
draṣṭumicchāmi te rūpamaiśvaraṃ puruṣottama || 3 ||

मन्यसे यदि तच्छक्यं मया द्रष्टुमिति प्रभो ।  
योगेश्वर ततो मे त्वं दर्शयात्मानमव्ययम् ॥ ४ ॥

manyase yadi tacchakyaṃ mayā draṣṭumiti prabho |  
yogeśvara tato me tvaṃ darśayātmānamavyayam || 4 ||

श्रीभगवानुवाच —

पश्य मे पार्थ रूपाणि शतशोऽथ सहस्रशः ।  
नानाविधानि दिव्यानि नानावर्णाकृतीनि च ॥ ५ ॥

śrībhagavānuvāca —

paśya me pārtha rūpāṇi śataśo'tha sahasraśaḥ |  
nānāvidhāni divyāni nānāvarṇākṛtīni ca || 5 ||

पश्यादित्यान्वसून्रुद्रानश्विनौ मरुतस्तथा ।  
बहून्यदृष्टपूर्वाणि पश्याश्चर्याणि भारत ॥ ६ ॥

paśyādityānvasūnrudrānaśvinau marutastathā |  
bahūnyadṛṣṭapūrvāṇi paśyāścaryāṇi bhārata || 6 ||

इहैकस्थं जगत्कृत्स्नं पश्याद्य सचराचरम् ।  
मम देहे गुडाकेश यच्चान्यद्द्रष्टुमिच्छसि ॥ ७ ॥

ihaikasthaṃ jagatkṛtsnaṃ paśyādya sacarācaram |  
mama dehe guḍākeśa yaccānyaddraṣṭumicchasi || 7 ||

न तु मां शक्यसे द्रष्टुमनेनैव स्वचक्षुषा ।  
दिव्यं ददामि ते चक्षुः पश्य मे योगमैश्वरम् ॥ ८ ॥

na tu māṃ śakyase draṣṭumanenaiva svacakṣuṣā |  
divyaṃ dadāmi te cakṣuḥ paśya me yogamaiśvaram || 8 ||

सञ्जय उवाच —

एवमुक्त्वा ततो राजन्महायोगेश्वरो हरिः ।  
दर्शयामास पार्थाय परमं रूपमैश्वरम् ॥ ९ ॥

sañjaya uvāca —

evamuktvā tato rājanmahāyogeśvaro hariḥ |  
darśayāmāsa pārthāya paramaṃ rūpamaiśvaram || 9 ||

अनेकवक्त्रनयनमनेकाद्भुतदर्शनम् ।  
अनेकदिव्याभरणं दिव्यानेकोद्यतायुधम् ॥ १० ॥

anekavaktranayanamanekādbhutadarśanam |  
anekadivyābharaṇaṃ divyānekodyatāyudham || 10 ||

दिव्यमाल्याम्बरधरं दिव्यगन्धानुलेपनम् ।  
सर्वाश्चर्यमयं देवमनन्तं विश्वतोमुखम् ॥ ११ ॥

divyamālyāmbaradharaṃ divyagandhānulepanam |  
sarvāścaryamayaṃ devamanantaṃ viśvatomukham || 11 ||

दिवि सूर्यसहस्रस्य भवेद्युगपदुत्थिता ।  
यदि भाः सदृशी सा स्याद्भासस्तस्य महात्मनः ॥ १२ ॥

divi sūryasahasrasya bhavedyugapadutthitā |  
yadi bhāḥ sadṛśī sā syādbhāsastasya mahātmanaḥ || 12 ||

तत्रैकस्थं जगत्कृत्स्नं प्रविभक्तमनेकधा ।  
अपश्यद्देवदेवस्य शरीरे पाण्डवस्तदा ॥ १३ ॥

tatraikasthaṃ jagatkṛtsnaṃ pravibhaktamanekadhā |  
apaśyaddevadevasya śarīre pāṇḍavastadā || 13 ||

ततः स विस्मयाविष्टो हृष्टरोमा धनञ्जयः ।  
प्रणम्य शिरसा देवं कृताञ्जलिरभाषत ॥ १४ ॥

tataḥ sa vismayāviṣṭo hṛṣṭaromā dhanañjayaḥ |  
praṇamya śirasā devaṃ kṛtāñjalirabhāṣata || 14 ||

अर्जुन उवाच —

पश्यामि देवांस्तव देव देहे सर्वांस्तथा भूतविशेषसङ्घान् ।  
ब्रह्माणमीशं कमलासनस्थमृषींश्च सर्वानुरगांश्च दिव्यान् ॥ १५ ॥

arjuna uvāca —

paśyāmi devāṃstava deva dehe sarvāṃstathā bhūtaviśeṣasaṅghān |  
brahmāṇamīśaṃ kamalāsanasthamṛṣīṃśca sarvānuragāṃśca divyān || 15 ||

अनेकबाहूदरवक्त्रनेत्रं  
पश्यामि त्वा सर्वतोऽनन्तरूपम् ।  
नान्तं न मध्यं न पुनस्तवादिं  
पश्यामि विश्वेश्वर विश्वरूप ॥ १६ ॥

anekabāhūdaravaktranetraṃ  
paśyāmi tvā sarvato'nantarūpam |  
nāntaṃ na madhyaṃ na punastavādiṃ  
paśyāmi viśveśvara viśvarūpa || 16 ||

किरीटिनं गदिनं चक्रिणं च तेजोराशिं सर्वतोदीप्तिमन्तम् ।  
पश्यामि त्वां दुर्निरीक्ष्यं समन्ताद्दीप्तानलार्कद्युतिमप्रमेयम् ॥ १७ ॥

kirīṭinaṃ gadinaṃ cakriṇaṃ ca tejorāśiṃ sarvatodīptimantam |  
paśyāmi tvāṃ durnirīkṣyaṃ samantāddīptānalārkadyutimaprameyam || 17 ||

त्वमक्षरं परमं वेदितव्यं  
त्वमस्य विश्वस्य परं निधानम् ।  
त्वमव्ययः शाश्वतधर्मगोप्ता  
सनातनस्त्वं पुरुषो मतो मे ॥ १८ ॥

tvamakṣaraṃ paramaṃ veditavyaṃ  
tvamasya viśvasya paraṃ nidhānam |  
tvamavyayaḥ śāśvatadharmagoptā  
sanātanastvaṃ puruṣo mato me || 18 ||

अनादिमध्यान्तमनन्तवीर्यमनन्तबाहुं शशिसूर्यनेत्रम् ।  
पश्यामि त्वां दीप्तहुताशवक्त्रं स्वतेजसा विश्वमिदं तपन्तम् ॥ १९ ॥

anādimadhyāntamanantavīryamanantabāhuṃ śaśisūryanetram |  
paśyāmi tvāṃ dīptahutāśavaktraṃ svatejasā viśvamidaṃ tapantam || 19 ||

द्यावापृथिव्योरिदमन्तरं हि  
व्याप्तं त्वयैकेन दिशश्च सर्वाः ।  
दृष्ट्वाद्भुतं रूपमिदं तवोग्रं  
लोकत्रयं प्रव्यथितं महात्मन् ॥ २० ॥

dyāvāpṛthivyoridamantaraṃ hi  
vyāptaṃ tvayaikena diśaśca sarvāḥ |  
dṛṣṭvādbhutaṃ rūpamidaṃ tavograṃ  
lokatrayaṃ pravyathitaṃ mahātman || 20 ||

अमी हि त्वा सुरसङ्घा विशन्ति  
केचिद्भीताः प्राञ्जलयो गृणन्ति ।  
स्वस्तीत्युक्त्वा महर्षिसिद्धसङ्घाः  
स्तुवन्ति त्वां स्तुतिभिः पुष्कलाभिः ॥ २१ ॥

amī hi tvā surasaṅghā viśanti  
kecidbhītāḥ prāñjalayo gṛṇanti |  
svastītyuktvā maharṣisiddhasaṅghāḥ  
stuvanti tvāṃ stutibhiḥ puṣkalābhiḥ || 21 ||

रुद्रादित्या वसवो ये च साध्या  
विश्वेऽश्विनौ मरुतश्चोष्मपाश्च ।  
गन्धर्वयक्षासुरसिद्धसङ्घा  
वीक्षन्ते त्वां विस्मिताश्चैव सर्वे ॥ २२ ॥

rudrādityā vasavo ye ca sādhyā  
viśve'śvinau marutaścoṣmapāśca |  
gandharvayakṣāsurasiddhasaṅghā  
vīkṣante tvāṃ vismitāścaiva sarve || 22 ||

रूपं महत्ते बहुवक्त्रनेत्रं  
महाबाहो बहुबाहूरुपादम् ।  
बहूदरं बहुदंष्ट्राकरालं  
दृष्ट्वा लोकाः प्रव्यथितास्तथाहम् ॥ २३ ॥

rūpaṃ mahatte bahuvaktranetraṃ  
mahābāho bahubāhūrupādam |  
bahūdaraṃ bahudaṃṣṭrākarālaṃ  
dṛṣṭvā lokāḥ pravyathitāstathāham || 23 ||

नभःस्पृशं दीप्तमनेकवर्णं  
व्यात्ताननं दीप्तविशालनेत्रम् ।  
दृष्ट्वा हि त्वां प्रव्यथितान्तरात्मा  
धृतिं न विन्दामि शमं च विष्णो ॥ २४ ॥

nabhaḥspṛśaṃ dīptamanekavarṇaṃ  
vyāttānanaṃ dīptaviśālanetram |  
dṛṣṭvā hi tvāṃ pravyathitāntarātmā  
dhṛtiṃ na vindāmi śamaṃ ca viṣṇo || 24 ||

दंष्ट्राकरालानि च ते मुखानि  
दृष्ट्वैव कालानलसन्निभानि ।  
दिशो न जाने न लभे च शर्म  
प्रसीद देवेश जगन्निवास ॥ २५ ॥

daṃṣṭrākarālāni ca te mukhāni  
dṛṣṭvaiva kālānalasannibhāni |  
diśo na jāne na labhe ca śarma  
prasīda deveśa jagannivāsa || 25 ||

अमी च त्वां धृतराष्ट्रस्य पुत्राः  
सर्वे सहैवावनिपालसङ्घैः ।  
भीष्मो द्रोणः सूतपुत्रस्तथासौ  
सहास्मदीयैरपि योधमुख्यैः ॥ २६ ॥

amī ca tvāṃ dhṛtarāṣṭrasya putrāḥ  
sarve sahaivāvanipālasaṅghaiḥ |  
bhīṣmo droṇaḥ sūtaputrastathāsau  
sahāsmadīyairapi yodhamukhyaiḥ || 26 ||

वक्त्राणि ते त्वरमाणा विशन्ति  
दंष्ट्राकरालानि भयानकानि ।  
केचिद्विलग्ना दशनान्तरेषु  
सन्दृश्यन्ते चूर्णितैरुत्तमाङ्गैः ॥ २७ ॥

vaktrāṇi te tvaramāṇā viśanti  
daṃṣṭrākarālāni bhayānakāni |  
kecidvilagnā daśanāntareṣu  
sandṛśyante cūrṇitairuttamāṅgaiḥ || 27 ||

यथा नदीनां बहवोऽम्बुवेगाः  
समुद्रमेवाभिमुखा द्रवन्ति ।  
तथा तवामी नरलोकवीरा  
विशन्ति वक्त्राण्यभिविज्वलन्ति ॥ २८ ॥

yathā nadīnāṃ bahavo'mbuvegāḥ  
samudramevābhimukhā dravanti |  
tathā tavāmī naralokavīrā  
viśanti vaktrāṇyabhivijvalanti || 28 ||

यथा प्रदीप्तं ज्वलनं पतङ्गा विशन्ति नाशाय समृद्धवेगाः ।  
तथैव नाशाय विशन्ति लोकास्तवापि वक्त्राणि समृद्धवेगाः ॥ २९ ॥

yathā pradīptaṃ jvalanaṃ pataṅgā viśanti nāśāya samṛddhavegāḥ |  
tathaiva nāśāya viśanti lokāstavāpi vaktrāṇi samṛddhavegāḥ || 29 ||

लेलिह्यसे ग्रसमानः समन्ताल्लोकान्समग्रान्वदनैर्ज्वलद्भिः ।  
तेजोभिरापूर्य जगत्समग्रं भासस्तवोग्राः प्रतपन्ति विष्णो ॥ ३० ॥

lelihyase grasamānaḥ samantāllokānsamagrānvadanairjvaladbhiḥ |  
tejobhirāpūrya jagatsamagraṃ bhāsastavogrāḥ pratapanti viṣṇo || 30 ||

आख्याहि मे को भवानुग्ररूपो नमोऽस्तु ते देववर प्रसीद ।  
विज्ञातुमिच्छामि भवन्तमाद्यं न हि प्रजानामि तव प्रवृत्तिम् ॥ ३१ ॥

ākhyāhi me ko bhavānugrarūpo namo'stu te devavara prasīda |  
vijñātumicchāmi bhavantamādyaṃ na hi prajānāmi tava pravṛttim || 31 ||

श्रीभगवानुवाच —

कालोऽस्मि लोकक्षयकृत्प्रवृद्धो लोकान्समाहर्तुमिह प्रवृत्तः ।  
ऋतेऽपि त्वा न भविष्यन्ति सर्वे येऽवस्थिताः प्रत्यनीकेषु योधाः ॥ ३२ ॥

śrībhagavānuvāca —

kālo'smi lokakṣayakṛtpravṛddho lokānsamāhartumiha pravṛttaḥ |  
ṛte'pi tvā na bhaviṣyanti sarve ye'vasthitāḥ pratyanīkeṣu yodhāḥ || 32 ||

तस्मात्त्वमुत्तिष्ठ यशो लभस्व  
जित्वा शत्रून्भुङ्क्ष्व राज्यं समृद्धम् ।  
मयैवैते निहताः पूर्वमेव  
निमित्तमात्रं भव सव्यसाचिन् ॥ ३३ ॥

tasmāttvamuttiṣṭha yaśo labhasva  
jitvā śatrūnbhuṅkṣva rājyaṃ samṛddham |  
mayaivaite nihatāḥ pūrvameva  
nimittamātraṃ bhava savyasācin || 33 ||

द्रोणं च भीष्मं च जयद्रथं च  
कर्णं तथान्यानपि योधवीरान् ।  
मया हतांस्त्वं जहि मा व्यथिष्ठा  
युध्यस्व जेतासि रणे सपत्नान् ॥ ३४ ॥

droṇaṃ ca bhīṣmaṃ ca jayadrathaṃ ca  
karṇaṃ tathānyānapi yodhavīrān |  
mayā hatāṃstvaṃ jahi mā vyathiṣṭhā  
yudhyasva jetāsi raṇe sapatnān || 34 ||

सञ्जय उवाच —

एतच्छ्रुत्वा वचनं केशवस्य  
कृताञ्जलिर्वेपमानः किरीटी ।  
नमस्कृत्वा भूय एवाह कृष्णं  
सगद्गदं भीतभीतः प्रणम्य ॥ ३५ ॥

sañjaya uvāca —

etacchrutvā vacanaṃ keśavasya  
kṛtāñjalirvepamānaḥ kirīṭī |  
namaskṛtvā bhūya evāha kṛṣṇaṃ  
sagadgadaṃ bhītabhītaḥ praṇamya || 35 ||

अर्जुन उवाच —

स्थाने हृषीकेश तव प्रकीर्त्या  
जगत्प्रहृष्यत्यनुरज्यते च ।  
रक्षांसि भीतानि दिशो द्रवन्ति  
सर्वे नमस्यन्ति च सिद्धसङ्घाः ॥ ३६ ॥

arjuna uvāca —

sthāne hṛṣīkeśa tava prakīrtyā  
jagatprahṛṣyatyanurajyate ca |  
rakṣāṃsi bhītāni diśo dravanti  
sarve namasyanti ca siddhasaṅghāḥ || 36 ||

कस्माच्च ते न नमेरन्महात्मन्गरीयसे ब्रह्मणोऽप्यादिकर्त्रे ।  
अनन्त देवेश जगन्निवास त्वमक्षरं सदसत्तत्परं यत् ॥ ३७ ॥

kasmācca te na nameranmahātmangarīyase brahmaṇo'pyādikartre |  
ananta deveśa jagannivāsa tvamakṣaraṃ sadasattatparaṃ yat || 37 ||

त्वमादिदेवः पुरुषः पुराणस्त्वमस्य विश्वस्य परं निधानम् ।  
वेत्तासि वेद्यं च परं च धाम त्वया ततं विश्वमनन्तरूप ॥ ३८ ॥

tvamādidevaḥ puruṣaḥ purāṇastvamasya viśvasya paraṃ nidhānam |  
vettāsi vedyaṃ ca paraṃ ca dhāma tvayā tataṃ viśvamanantarūpa || 38 ||

वायुर्यमोऽग्निर्वरुणः शशाङ्कः  
प्रजापतिस्त्वं प्रपितामहश्च ।  
नमो नमस्तेऽस्तु सहस्रकृत्वः  
पुनश्च भूयोऽपि नमो नमस्ते ॥ ३९ ॥

vāyuryamo'gnirvaruṇaḥ śaśāṅkaḥ  
prajāpatistvaṃ prapitāmahaśca |  
namo namaste'stu sahasrakṛtvaḥ  
punaśca bhūyo'pi namo namaste || 39 ||

नमः पुरस्तादथ पृष्ठतस्ते  
नमोऽस्तु ते सर्वत एव सर्व ।  
अनन्तवीर्यामितविक्रमस्त्वं  
सर्वं समाप्नोषि ततोऽसि सर्वः ॥ ४० ॥

namaḥ purastādatha pṛṣṭhataste  
namo'stu te sarvata eva sarva |  
anantavīryāmitavikramastvaṃ  
sarvaṃ samāpnoṣi tato'si sarvaḥ || 40 ||

सखेति मत्वा प्रसभं यदुक्तं  
हे कृष्ण हे यादव हे सखेति ।  
अजानता महिमानं तवेदं  
मया प्रमादात्प्रणयेन वापि ॥ ४१ ॥

sakheti matvā prasabhaṃ yaduktaṃ  
he kṛṣṇa he yādava he sakheti |  
ajānatā mahimānaṃ tavedaṃ  
mayā pramādātpraṇayena vāpi || 41 ||

यच्चावहासार्थमसत्कृतोऽसि  
विहारशय्यासनभोजनेषु ।  
एकोऽथवाप्यच्युत तत्समक्षं  
तत्क्षामये त्वामहमप्रमेयम् ॥ ४२ ॥

yaccāvahāsārthamasatkṛto'si  
vihāraśayyāsanabhojaneṣu |  
eko'thavāpyacyuta tatsamakṣaṃ  
tatkṣāmaye tvāmahamaprameyam || 42 ||

पितासि लोकस्य चराचरस्य  
त्वमस्य पूज्यश्च गुरुर्गरीयान् ।  
न त्वत्समोऽस्त्यभ्यधिकः कुतोऽन्यो  
लोकत्रयेऽप्यप्रतिमप्रभाव ॥ ४३ ॥

pitāsi lokasya carācarasya  
tvamasya pūjyaśca gururgarīyān |  
na tvatsamo'styabhyadhikaḥ kuto'nyo  
lokatraye'pyapratimaprabhāva || 43 ||

तस्मात्प्रणम्य प्रणिधाय कायं  
प्रसादये त्वामहमीशमीड्यम् ।  
पितेव पुत्रस्य सखेव सख्युः  
प्रियः प्रियायार्हसि देव सोढुम् ॥ ४४ ॥

tasmātpraṇamya praṇidhāya kāyaṃ  
prasādaye tvāmahamīśamīḍyam |  
piteva putrasya sakheva sakhyuḥ  
priyaḥ priyāyārhasi deva soḍhum || 44 ||

अदृष्टपूर्वं हृषितोऽस्मि दृष्ट्वा  
भयेन च प्रव्यथितं मनो मे ।  
तदेव मे दर्शय देव रूपं  
प्रसीद देवेश जगन्निवास ॥ ४५ ॥

adṛṣṭapūrvaṃ hṛṣito'smi dṛṣṭvā  
bhayena ca pravyathitaṃ mano me |  
tadeva me darśaya deva rūpaṃ  
prasīda deveśa jagannivāsa || 45 ||

किरीटिनं गदिनं चक्रहस्तमिच्छामि त्वां द्रष्टुमहं तथैव ।  
तेनैव रूपेण चतुर्भुजेन सहस्रबाहो भव विश्वमूर्ते ॥ ४६ ॥

kirīṭinaṃ gadinaṃ cakrahastamicchāmi tvāṃ draṣṭumahaṃ tathaiva |  
tenaiva rūpeṇa caturbhujena sahasrabāho bhava viśvamūrte || 46 ||

श्रीभगवानुवाच —

मया प्रसन्नेन तवार्जुनेदं  
रूपं परं दर्शितमात्मयोगात् ।  
तेजोमयं विश्वमनन्तमाद्यं  
यन्मे त्वदन्येन न दृष्टपूर्वम् ॥ ४७ ॥

śrībhagavānuvāca —

mayā prasannena tavārjunedaṃ  
rūpaṃ paraṃ darśitamātmayogāt |  
tejomayaṃ viśvamanantamādyaṃ  
yanme tvadanyena na dṛṣṭapūrvam || 47 ||

न वेदयज्ञाध्ययनैर्न दानैर्न च क्रियाभिर्न तपोभिरुग्रैः ।  
एवंरूपः शक्य अहं नृलोके द्रष्टुं त्वदन्येन कुरुप्रवीर ॥ ४८ ॥

na vedayajñādhyayanairna dānairna ca kriyābhirna tapobhirugraiḥ |  
evaṃrūpaḥ śakya ahaṃ nṛloke draṣṭuṃ tvadanyena kurupravīra || 48 ||

मा ते व्यथा मा च विमूढभावो  
दृष्ट्वा रूपं घोरमीदृङ्ममेदम् ।  
व्यपेतभीः प्रीतमनाः पुनस्त्वं  
तदेव मे रूपमिदं प्रपश्य ॥ ४९ ॥

mā te vyathā mā ca vimūḍhabhāvo  
dṛṣṭvā rūpaṃ ghoramīdṛṅmamedam |  
vyapetabhīḥ prītamanāḥ punastvaṃ  
tadeva me rūpamidaṃ prapaśya || 49 ||

सञ्जय उवाच —

इत्यर्जुनं वासुदेवस्तथोक्त्वा  
स्वकं रूपं दर्शयामास भूयः ।  
आश्वासयामास च भीतमेनं  
भूत्वा पुनःसौम्यवपुर्महात्मा ॥ ५० ॥

sañjaya uvāca —

ityarjunaṃ vāsudevastathoktvā  
svakaṃ rūpaṃ darśayāmāsa bhūyaḥ |  
āśvāsayāmāsa ca bhītamenaṃ  
bhūtvā punaḥsaumyavapurmahātmā || 50 ||

अर्जुन उवाच —

दृष्ट्वेदं मानुषं रूपं  
तव सौम्यं जनार्दन ।  
इदानीमस्मि संवृत्तः  
सचेताः प्रकृतिं गतः ॥ ५१ ॥

arjuna uvāca —

dṛṣṭvedaṃ mānuṣaṃ rūpaṃ  
tava saumyaṃ janārdana |  
idānīmasmi saṃvṛttaḥ  
sacetāḥ prakṛtiṃ gataḥ || 51 ||

श्रीभगवानुवाच —

सुदुर्दर्शमिदं रूपं  
दृष्टवानसि यन्मम ।  
देवा अप्यस्य रूपस्य  
नित्यं दर्शनकाङ्क्षिणः ॥ ५२ ॥

śrībhagavānuvāca —

sudurdarśamidaṃ rūpaṃ  
dṛṣṭavānasi yanmama |  
devā apyasya rūpasya  
nityaṃ darśanakāṅkṣiṇaḥ || 52 ||

नाहं वेदैर्न तपसा  
न दानेन न चेज्यया ।  
शक्य एवंविधो द्रष्टुं  
दृष्टवानसि मां यथा ॥ ५३ ॥

nāhaṃ vedairna tapasā  
na dānena na cejyayā |  
śakya evaṃvidho draṣṭuṃ  
dṛṣṭavānasi māṃ yathā || 53 ||

भक्त्या त्वनन्यया शक्य  
अहमेवंविधोऽर्जुन ।  
ज्ञातुं द्रष्टुं च तत्त्वेन  
प्रवेष्टुं च परन्तप ॥ ५४ ॥

bhaktyā tvananyayā śakya  
ahamevaṃvidho'rjuna |  
jñātuṃ draṣṭuṃ ca tattvena  
praveṣṭuṃ ca parantapa || 54 ||

मत्कर्मकृन्मत्परमो  
मद्भक्तः सङ्गवर्जितः ।  
निर्वैरः सर्वभूतेषु  
यः स मामेति पाण्डव ॥ ५५ ॥

matkarmakṛnmatparamo  
madbhaktaḥ saṅgavarjitaḥ |  
nirvairaḥ sarvabhūteṣu  
yaḥ sa māmeti pāṇḍava || 55 ||

इति श्रीमत्परमहंसपरिव्राजकाचार्यस्य श्रीगोविन्दभगवत्पूज्यपादशिष्यस्य
श्रीमच्छङ्करभगवतः कृतौ श्रीमद्भगवद्गीताभाष्ये एकादशोऽध्यायः ॥

iti śrīmatparamahaṃsaparivrājakācāryasya śrīgovindabhagavatpūjyapādaśiṣyasya
śrīmacchaṅkarabhagavataḥ kṛtau śrīmadbhagavadgītābhāṣye ekādaśo'dhyāyaḥ ||