द्वितीयः खण्डः

स वेदैतत्परमं ब्रह्म धाम यत्र विश्वं निहितं भाति शुभ्रम् ।  
उपासते पुरुषं ये ह्यकामास्ते शुक्रमेतदतिवर्तन्ति धीराः ॥ १ ॥

sa vedaitatparamaṃ brahma dhāma yatra viśvaṃ nihitaṃ bhāti śubhram |  
upāsate puruṣaṃ ye hyakāmāste śukrametadativartanti dhīrāḥ || 1 ||

कामान्यः कामयते मन्यमानः स कामभिर्जायते तत्र तत्र ।  
पर्याप्तकामस्य कृतात्मनस्तु इहैव सर्वे प्रविलीयन्ति कामाः ॥ २ ॥

kāmānyaḥ kāmayate manyamānaḥ sa kāmabhirjāyate tatra tatra |  
paryāptakāmasya kṛtātmanastu ihaiva sarve pravilīyanti kāmāḥ || 2 ||

नायमात्मा प्रवचनेन लभ्यो न मेधया न बहुना श्रुतेन ।  
यमेवैष वृणुते तेन लभ्यस्तस्यैष आत्मा विवृणुते तनूं स्वाम् ॥ ३ ॥

nāyamātmā pravacanena labhyo na medhayā na bahunā śrutena |  
yamevaiṣa vṛṇute tena labhyastasyaiṣa ātmā vivṛṇute tanūṃ svām || 3 ||

नायमात्मा बलहीनेन लभ्यो न च प्रमादात्तपसो वाप्यलिङ्गात् ।  
एतैरुपायैर्यतते यस्तु विद्वांस्तस्यैष आत्मा विशते ब्रह्म धाम ॥ ४ ॥

nāyamātmā balahīnena labhyo na ca pramādāttapaso vāpyaliṅgāt |  
etairupāyairyatate yastu vidvāṃstasyaiṣa ātmā viśate brahma dhāma || 4 ||

सम्प्राप्यैनमृषयो ज्ञानतृप्ताः कृतात्मानो वीतरागाः प्रशान्ताः ।  
ते सर्वगं सर्वतः प्राप्य धीरा युक्तात्मानः सर्वमेवाविशन्ति ॥ ५ ॥

samprāpyainamṛṣayo jñānatṛptāḥ kṛtātmāno vītarāgāḥ praśāntāḥ |  
te sarvagaṃ sarvataḥ prāpya dhīrā yuktātmānaḥ sarvamevāviśanti || 5 ||

वेदान्तविज्ञानसुनिश्चितार्थाः सन्न्यासयोगाद्यतयः शुद्धसत्त्वाः ।  
ते ब्रह्मलोकेषु परान्तकाले परामृताः परिमुच्यन्ति सर्वे ॥ ६ ॥

vedāntavijñānasuniścitārthāḥ sannyāsayogādyatayaḥ śuddhasattvāḥ |  
te brahmalokeṣu parāntakāle parāmṛtāḥ parimucyanti sarve || 6 ||

गताः कलाः पञ्चदश प्रतिष्ठा देवाश्च सर्वे प्रतिदेवतासु ।  
कर्माणि विज्ञानमयश्च आत्मा परेऽव्यये सर्व एकीभवन्ति ॥ ७ ॥

gatāḥ kalāḥ pañcadaśa pratiṣṭhā devāśca sarve pratidevatāsu |  
karmāṇi vijñānamayaśca ātmā pare'vyaye sarva ekībhavanti || 7 ||

यथा नद्यः स्यन्दमानाः समुद्रेऽस्तं गच्छन्ति नामरूपे विहाय ।  
तथा विद्वान्नामरूपाद्विमुक्तः परात्परं पुरुषमुपैति दिव्यम् ॥ ८ ॥

yathā nadyaḥ syandamānāḥ samudre'staṃ gacchanti nāmarūpe vihāya |  
tathā vidvānnāmarūpādvimuktaḥ parātparaṃ puruṣamupaiti divyam || 8 ||

स यो ह वै तत्परमं ब्रह्म वेद ब्रह्मैव भवति नास्याब्रह्मवित्कुले भवति ।  
तरति शोकं तरति पाप्मानं गुहाग्रन्थिभ्यो विमुक्तोऽमृतो भवति ॥ ९ ॥

sa yo ha vai tatparamaṃ brahma veda brahmaiva bhavati nāsyābrahmavitkule bhavati |  
tarati śokaṃ tarati pāpmānaṃ guhāgranthibhyo vimukto'mṛto bhavati || 9 ||

तदेतदृचाभ्युक्तम् —  
क्रियावन्तः श्रोत्रिया ब्रह्मनिष्ठाः स्वयं जुह्वत एकर्षिं श्रद्धयन्तः
।  
तेषामेवैतां ब्रह्मविद्यां वदेत शिरोव्रतं विधिवद्यैस्तु चीर्णम् ॥ १० ॥

tadetadṛcābhyuktam —  
kriyāvantaḥ śrotriyā brahmaniṣṭhāḥ svayaṃ juhvata ekarṣiṃ śraddhayantaḥ
|  
teṣāmevaitāṃ brahmavidyāṃ vadeta śirovrataṃ vidhivadyaistu cīrṇam || 10 ||

तदेतत्सत्यमृषिरङ्गिराः पुरोवाच नैतदचीर्णव्रतोऽधीते । नमः परमऋषिभ्यो नमः
परमऋषिभ्यः ॥ ११ ॥

tadetatsatyamṛṣiraṅgirāḥ purovāca naitadacīrṇavrato'dhīte | namaḥ paramaṛṣibhyo namaḥ
paramaṛṣibhyaḥ || 11 ||

इति तृतीयमुण्डके द्वितीयखण्डभाष्यम् ॥

iti tṛtīyamuṇḍake dvitīyakhaṇḍabhāṣyam ||