षष्ठः प्रश्नः

अथ हैनं सुकेशा भारद्वाजः पप्रच्छ । भगवन्हिरण्यनाभः कौसल्यो राजपुत्रो
मामुपेत्यैतं प्रश्नमपृच्छत षोडशकलं भारद्वाज पुरुषं वेत्थ । तमहं
कुमारमब्रवं नाहमिमं वेद यद्यहमिममवेदिषं कथं ते नावक्ष्यमिति, समूलो वा
एष परिशुष्यति योऽनृतमभिवदति तस्मान्नार्हाम्यनृतं वक्तुम् । स तूष्णीं
रथमारुह्य प्रवव्राज । तं त्वा पृच्छामि क्वासौ पुरुष इति ॥ १ ॥

atha hainaṃ sukeśā bhāradvājaḥ papraccha | bhagavanhiraṇyanābhaḥ kausalyo rājaputro
māmupetyaitaṃ praśnamapṛcchata ṣoḍaśakalaṃ bhāradvāja puruṣaṃ vettha | tamahaṃ
kumāramabravaṃ nāhamimaṃ veda yadyahamimamavediṣaṃ kathaṃ te nāvakṣyamiti, samūlo vā
eṣa pariśuṣyati yo'nṛtamabhivadati tasmānnārhāmyanṛtaṃ vaktum | sa tūṣṇīṃ
rathamāruhya pravavrāja | taṃ tvā pṛcchāmi kvāsau puruṣa iti || 1 ||

तस्मै स होवाचेहैवान्तःशरीरे सोम्य स पुरुषो यस्मिन्नेताः षोडश कलाः
प्रभवन्तीति ॥ २ ॥

tasmai sa hovācehaivāntaḥśarīre somya sa puruṣo yasminnetāḥ ṣoḍaśa kalāḥ
prabhavantīti || 2 ||

स ईक्षाञ्चक्रे कस्मिन्नहमुत्क्रान्त उत्क्रान्तो भविष्यामि कस्मिन्वा
प्रतिष्ठिते प्रतिष्ठास्यामीति ॥ ३ ॥

sa īkṣāñcakre kasminnahamutkrānta utkrānto bhaviṣyāmi kasminvā
pratiṣṭhite pratiṣṭhāsyāmīti || 3 ||

स प्राणमसृजत प्राणाच्छ्रद्धा खं वायुर्ज्योतिरापः पृथिवीन्द्रियं मनः ।
अन्नमन्नाद्वीर्यं तपो मन्त्राः कर्म लोका लोकेषु च नाम च ॥ ४ ॥

sa prāṇamasṛjata prāṇācchraddhā khaṃ vāyurjyotirāpaḥ pṛthivīndriyaṃ manaḥ |
annamannādvīryaṃ tapo mantrāḥ karma lokā lokeṣu ca nāma ca || 4 ||

स यथेमा नद्यः स्यन्दमानाः समुद्रायणाः समुद्रं प्राप्यास्तं गच्छन्ति
भिद्येते तासां नामरूपे समुद्र इत्येवं प्रोच्यते । एवमेवास्य
परिद्रष्टुरिमाः षोडश कलाः पुरुषायणाः पुरुषं प्राप्यास्तं गच्छन्ति
भिद्येते चासां नामरूपे पुरुष इत्येवं प्रोच्यते स एषोऽकलोऽमृतो भवति
तदेष श्लोकः ॥ ५ ॥

sa yathemā nadyaḥ syandamānāḥ samudrāyaṇāḥ samudraṃ prāpyāstaṃ gacchanti
bhidyete tāsāṃ nāmarūpe samudra ityevaṃ procyate | evamevāsya
paridraṣṭurimāḥ ṣoḍaśa kalāḥ puruṣāyaṇāḥ puruṣaṃ prāpyāstaṃ gacchanti
bhidyete cāsāṃ nāmarūpe puruṣa ityevaṃ procyate sa eṣo'kalo'mṛto bhavati
tadeṣa ślokaḥ || 5 ||

अरा इव रथनाभौ कला यस्मिन्प्रतिष्ठिताः ।  
तं वेद्यं पुरुषं वेद यथा मा वो मृत्युः परिव्यथा इति ॥ ६ ॥

arā iva rathanābhau kalā yasminpratiṣṭhitāḥ |  
taṃ vedyaṃ puruṣaṃ veda yathā mā vo mṛtyuḥ parivyathā iti || 6 ||

तान्होवाचैतावदेवाहमेतत्परं ब्रह्म वेद नातः परमस्तीति ॥ ७ ॥

tānhovācaitāvadevāhametatparaṃ brahma veda nātaḥ paramastīti || 7 ||

ते तमर्चयन्तस्त्वं हि नः पिता योऽस्माकमविद्यायाः परं पारं तारयसीति । नमः
परमऋषिभ्यो नमः परमऋषिभ्यः ॥ ८ ॥

te tamarcayantastvaṃ hi naḥ pitā yo'smākamavidyāyāḥ paraṃ pāraṃ tārayasīti | namaḥ
paramaṛṣibhyo namaḥ paramaṛṣibhyaḥ || 8 ||