प्राणोत्पत्त्यधिकरणम्prāṇotpattyadhikaraṇam
१1
#2.4.1
तथा प्राणाः ॥ १ ॥tathā prāṇāḥ || 1 ||२2
#2.4.2
गौण्यसम्भवात् ॥ २ ॥gauṇyasambhavāt || 2 ||३3
#2.4.3
तत्प्राक्श्रुतेश्च ॥ ३ ॥tatprākśruteśca || 3 ||४4
#2.4.4
तत्पूर्वकत्वाद्वाचः ॥ ४ ॥tatpūrvakatvādvācaḥ || 4 ||सप्तगत्यधिकरणम्saptagatyadhikaraṇam
५5
#2.4.5
सप्त गतेर्विशेषितत्वाच्च ॥ ५ ॥sapta gaterviśeṣitatvācca || 5 ||६6
#2.4.6
हस्तादयस्तु स्थितेऽतो नैवम् ॥ ६ ॥hastādayastu sthite'to naivam || 6 ||प्राणाणुत्वाधिकरणम्prāṇāṇutvādhikaraṇam
७7
#2.4.7
अणवश्च ॥ ७ ॥aṇavaśca || 7 ||प्राणश्रैष्ठ्याधिकरणम्prāṇaśraiṣṭhyādhikaraṇam
८8
#2.4.8
श्रेष्ठश्च ॥ ८ ॥śreṣṭhaśca || 8 ||वायुक्रियाधिकरणम्vāyukriyādhikaraṇam
९9
#2.4.9
न वायुक्रिये पृथगुपदेशात् ॥ ९ ॥na vāyukriye pṛthagupadeśāt || 9 ||१०10
#2.4.10
चक्षुरादिवत्तु तत्सहशिष्ट्यादिभ्यः ॥ १० ॥cakṣurādivattu tatsahaśiṣṭyādibhyaḥ || 10 ||११11
#2.4.11
अकरणत्वाच्च न दोषस्तथाहि दर्शयति ॥ ११ ॥akaraṇatvācca na doṣastathāhi darśayati || 11 ||१२12
#2.4.12
पञ्चवृत्तिर्मनोवद्व्यपदिश्यते ॥ १२ ॥pañcavṛttirmanovadvyapadiśyate || 12 ||श्रेष्ठाणुत्वाधिकरणम्śreṣṭhāṇutvādhikaraṇam
१३13
#2.4.13
अणुश्च ॥ १३ ॥aṇuśca || 13 ||ज्योतिराद्यधिकरणम्jyotirādyadhikaraṇam
१४14
#2.4.14
ज्योतिराद्यधिष्ठानं तु तदामननात् ॥ १४ ॥jyotirādyadhiṣṭhānaṃ tu tadāmananāt || 14 ||१५15
#2.4.15
प्राणवता शब्दात् ॥ १५ ॥prāṇavatā śabdāt || 15 ||१६16
#2.4.16
तस्य च नित्यत्वात् ॥ १६ ॥tasya ca nityatvāt || 16 ||इन्द्रियाधिकरणम्indriyādhikaraṇam
१७17
#2.4.17
त इन्द्रियाणि तद्व्यपदेशादन्यत्र श्रेष्ठात् ॥ १७ ॥ta indriyāṇi tadvyapadeśādanyatra śreṣṭhāt || 17 ||१८18
#2.4.18
भेदश्रुतेः ॥ १८ ॥bhedaśruteḥ || 18 ||१९19
#2.4.19
वैलक्षण्याच्च ॥ १९ ॥vailakṣaṇyācca || 19 ||सञ्ज्ञामूर्तिकॢप्त्यधिकरणम्sañjñāmūrtikḷptyadhikaraṇam
२०20
#2.4.20
सञ्ज्ञामूर्तिकॢप्तिस्तु त्रिवृत्कुर्वत उपदेशात् ॥ २० ॥sañjñāmūrtikḷptistu trivṛtkurvata upadeśāt || 20 ||२१21
#2.4.21
मांसादि भौमं यथाशब्दमितरयोश्च ॥ २१ ॥māṃsādi bhaumaṃ yathāśabdamitarayośca || 21 ||२२22
#2.4.22
वैशेष्यात्तु तद्वादस्तद्वादः ॥ २२ ॥vaiśeṣyāttu tadvādastadvādaḥ || 22 ||#2.4.colophon
इति श्रीमत्परमहंसपरिव्राजकाचार्यस्य श्रीगोविन्दभगवत्पूज्यपादशिष्यस्यiti śrīmatparamahaṃsaparivrājakācāryasya śrīgovindabhagavatpūjyapādaśiṣyasya