१1
तपोभिः क्षीणपापानां शान्तानां वीतरागिणाम् ।
मुमुक्षूणामपेक्ष्योऽयमात्मबोधो विधीयते ॥ १ ॥
tapobhiḥ kṣīṇapāpānāṃ śāntānāṃ vītarāgiṇām |
mumukṣūṇāmapekṣyo'yamātmabodho vidhīyate || 1 ||
२2
बोधोऽन्यसाधनेभ्यो हि साक्षान्मोक्षैकसाधनम् ।
पाकस्य वह्निवज्ज्ञानं विना मोक्षो न सिध्यति ॥ २ ॥
bodho'nyasādhanebhyo hi sākṣānmokṣaikasādhanam |
pākasya vahnivajjñānaṃ vinā mokṣo na sidhyati || 2 ||
३3
अविरोधितया कर्म नाविद्यां विनिवर्तयेत् ।
विद्याविद्यां निहन्त्येव तेजस्तिमिरसङ्घवत् ॥ ३ ॥
avirodhitayā karma nāvidyāṃ vinivartayet |
vidyāvidyāṃ nihantyeva tejastimirasaṅghavat || 3 ||
४4
परिच्छन्न इवाज्ञानात्तन्नाशे सति केवलः । वर् अवच्छिन्न
स्वयं प्रकाशते ह्यात्मा मेघापायेंऽशुमानिव ॥ ४ ॥
paricchanna ivājñānāttannāśe sati kevalaḥ | var avacchinna
svayaṃ prakāśate hyātmā meghāpāyeṃ'śumāniva || 4 ||
५5
अज्ञानकलुषं जीवं ज्ञानाभ्यासाद्विनिर्मलम् ।
कृत्वा ज्ञानं स्वयं नश्येज्जलं कतकरेणुवत् ॥ ५ ॥
ajñānakaluṣaṃ jīvaṃ jñānābhyāsādvinirmalam |
kṛtvā jñānaṃ svayaṃ naśyejjalaṃ katakareṇuvat || 5 ||
६6
संसारः स्वप्नतुल्यो हि रागद्वेषादिसङ्कुलः ।
स्वकाले सत्यवद्भाति प्रबोधे सत्यसद्भवेत् ॥ ६ ॥
saṃsāraḥ svapnatulyo hi rāgadveṣādisaṅkulaḥ |
svakāle satyavadbhāti prabodhe satyasadbhavet || 6 ||
७7
तावत्सत्यं जगद्भाति शुक्तिकारजतं यथा ।
यावन्न ज्ञायते ब्रह्म सर्वाधिष्ठानमद्वयम् ॥ ७ ॥
tāvatsatyaṃ jagadbhāti śuktikārajataṃ yathā |
yāvanna jñāyate brahma sarvādhiṣṭhānamadvayam || 7 ||
८8
उपादानेऽखिलाधारे जगन्ति परमेश्वरे ।
सर्गस्थितिलयान् यान्ति बुद्बुदानीव वारिणि ॥ ८ ॥
upādāne'khilādhāre jaganti parameśvare |
sargasthitilayān yānti budbudānīva vāriṇi || 8 ||
९9
सच्चिदात्मन्यनुस्यूते नित्ये विष्णौ प्रकल्पिताः ।
व्यक्तयो विविधाः सर्वा हाटके कटकादिवत् ॥ ९ ॥
saccidātmanyanusyūte nitye viṣṇau prakalpitāḥ |
vyaktayo vividhāḥ sarvā hāṭake kaṭakādivat || 9 ||
१०10
यथाकाशो हृषीकेशो नानोपाधिगतो विभुः ।
तद्भेदाद्भिन्नवद्भाति तन्नाशे केवलो भवेत् ॥ १० ॥
yathākāśo hṛṣīkeśo nānopādhigato vibhuḥ |
tadbhedādbhinnavadbhāti tannāśe kevalo bhavet || 10 ||
११11
नानोपाधिवशादेव जातिवर्णाश्रमादयः । वर् जातिनामाश्रमादयः
आत्मन्यारोपितास्तोये रसवर्णादि भेदवत् ॥ ११ ।
nānopādhivaśādeva jātivarṇāśramādayaḥ | var jātināmāśramādayaḥ
ātmanyāropitāstoye rasavarṇādi bhedavat || 11 |
१२12
पंचीकृतमहाभूतसंभवं कर्मसंचितम् ।
शरीरं सुखदुःखानां भोगायतनमुच्यते ॥ १२ ॥
paṃcīkṛtamahābhūtasaṃbhavaṃ karmasaṃcitam |
śarīraṃ sukhaduḥkhānāṃ bhogāyatanamucyate || 12 ||
१३13
पंचप्राणमनोबुद्धिदशेन्द्रियसमन्वितम् ।
अपंचीकृतभूतोत्थं सूक्ष्माङ्गं भोगसाधनम् ॥ १३ ॥
paṃcaprāṇamanobuddhidaśendriyasamanvitam |
apaṃcīkṛtabhūtotthaṃ sūkṣmāṅgaṃ bhogasādhanam || 13 ||
१४14
अनाद्यविद्यानिर्वाच्या कारणोपाधिरुच्यते ।
उपाधित्रितयादन्यमात्मानमवधारयेत् ॥ १४ ॥
anādyavidyānirvācyā kāraṇopādhirucyate |
upādhitritayādanyamātmānamavadhārayet || 14 ||
१५15
पंचकोशादियोगेन तत्तन्मय इव स्थितः ।
शुद्धात्मा नीलवस्त्रादियोगेन स्फटिको यथा ॥ १५ ॥
paṃcakośādiyogena tattanmaya iva sthitaḥ |
śuddhātmā nīlavastrādiyogena sphaṭiko yathā || 15 ||
१६16
वपुस्तुषादिभिः कोशैर्युक्तं युक्त्यवघाततः ।
आत्मानमन्तरं शुद्धं विविञ्च्यात्तण्डुलं यथा ॥ १६ ॥
vapustuṣādibhiḥ kośairyuktaṃ yuktyavaghātataḥ |
ātmānamantaraṃ śuddhaṃ viviñcyāttaṇḍulaṃ yathā || 16 ||
१७17
वर् विद्यर्थ विविञ्च्यात । , आशीर्लिङ्ग बेनेदिcतिवे विविच्यात्
सदा सर्वगतोऽप्यात्मा न सर्वत्रावभासते ।
बुद्धावेवावभासेत स्वच्छेषु प्रतिबिम्बवत् ॥ १७ ॥
var vidyartha viviñcyāta | , āśīrliṅga benedictive vivicyāt
sadā sarvagato'pyātmā na sarvatrāvabhāsate |
buddhāvevāvabhāseta svaccheṣu pratibimbavat || 17 ||
१८18
देहेन्द्रियमनोबुद्धिप्रकृतिभ्यो विलक्षणम् ।
तद्वृत्तिसाक्षिणं विद्यादात्मानं राजवत्सदा ॥ १८ ॥
dehendriyamanobuddhiprakṛtibhyo vilakṣaṇam |
tadvṛttisākṣiṇaṃ vidyādātmānaṃ rājavatsadā || 18 ||
१९19
व्यापृतेष्विन्द्रियेष्वात्मा व्यापारीवाविवेकिनाम् ।
दृश्यतेऽभ्रेषु धावत्सु धावन्निव यथा शशी ॥ १९ ॥
vyāpṛteṣvindriyeṣvātmā vyāpārīvāvivekinām |
dṛśyate'bhreṣu dhāvatsu dhāvanniva yathā śaśī || 19 ||
२०20
आत्मचैतन्यमाश्रित्य देहेन्द्रियमनोधियः ।
स्वकियार्थेषु वर्तन्ते सूर्यालोकं यथा जनाः ॥ २० ॥
ātmacaitanyamāśritya dehendriyamanodhiyaḥ |
svakiyārtheṣu vartante sūryālokaṃ yathā janāḥ || 20 ||
२१21
देहेन्द्रियगुणान्कर्माण्यमले सच्चिदात्मनि ।
अध्यस्यन्त्यविवेकेन गगने नीलतादिवत् ॥ २१ ॥
dehendriyaguṇānkarmāṇyamale saccidātmani |
adhyasyantyavivekena gagane nīlatādivat || 21 ||
२२22
अज्ञानान्मानसोपाधेः कर्तृत्वादीनि चात्मनि ।
कल्प्यन्तेऽम्बुगते चन्द्रे चलनादि यथाम्भसः । २२ ॥
ajñānānmānasopādheḥ kartṛtvādīni cātmani |
kalpyante'mbugate candre calanādi yathāmbhasaḥ | 22 ||
२३23
रागेच्छासुखदुःखादि बुद्धौ सत्यां प्रवर्तते ।
सुषुप्तौ नास्ति तन्नाशे तस्माद्बुद्धेस्तु नात्मनः ॥ २३ ॥
rāgecchāsukhaduḥkhādi buddhau satyāṃ pravartate |
suṣuptau nāsti tannāśe tasmādbuddhestu nātmanaḥ || 23 ||
२४24
प्रकाशोऽर्कस्य तोयस्य शैत्यमग्नेर्यथोष्णता ।
स्वभावः सच्चिदानन्दनित्यनिर्मलतात्मनः ॥ २४ ॥
prakāśo'rkasya toyasya śaityamagneryathoṣṇatā |
svabhāvaḥ saccidānandanityanirmalatātmanaḥ || 24 ||
२५25
आत्मनः सच्चिदंशश्च बुद्धेर्वृत्तिरिति द्वयम् ।
संयोज्य चाविवेकेन जानामीति प्रवर्तते ॥ २५ ॥
ātmanaḥ saccidaṃśaśca buddhervṛttiriti dvayam |
saṃyojya cāvivekena jānāmīti pravartate || 25 ||
२६26
आत्मनो विक्रिया नास्ति बुद्धेर्बोधो न जात्विति ।
जीवः सर्वमलं ज्ञात्वा ज्ञाता द्रष्टेति मुह्यति ॥ २६ ॥
ātmano vikriyā nāsti buddherbodho na jātviti |
jīvaḥ sarvamalaṃ jñātvā jñātā draṣṭeti muhyati || 26 ||
२७27
रज्जुसर्पवदात्मानं जीवं ज्ञात्वा भयं वहेत् ।
नाहं जीवः परात्मेति ज्ञातं चेन्निर्भयो भवेत् ॥ २७ ॥
rajjusarpavadātmānaṃ jīvaṃ jñātvā bhayaṃ vahet |
nāhaṃ jīvaḥ parātmeti jñātaṃ cennirbhayo bhavet || 27 ||
२८28
आत्मावभासयत्येको बुद्ध्यादीनीन्द्रियाण्यपि ।
दीपो घटादिवत्स्वात्मा जडैस्तैर्नावभास्यते ॥ २८ ॥
ātmāvabhāsayatyeko buddhyādīnīndriyāṇyapi |
dīpo ghaṭādivatsvātmā jaḍaistairnāvabhāsyate || 28 ||
२९29
स्वबोधे नान्यबोधेच्छा बोधरूपतयात्मनः ।
न दीपस्यान्यदीपेच्छा यथा स्वात्मप्रकाशने ॥ २९ ॥
svabodhe nānyabodhecchā bodharūpatayātmanaḥ |
na dīpasyānyadīpecchā yathā svātmaprakāśane || 29 ||
३०30
निषिध्य निखिलोपाधीन्नेति नेतीति वाक्यतः ।
विद्यादैक्यं महावाक्यैर्जीवात्मपरमात्मनोः ॥ ३० ॥
niṣidhya nikhilopādhīnneti netīti vākyataḥ |
vidyādaikyaṃ mahāvākyairjīvātmaparamātmanoḥ || 30 ||
३१31
आविद्यकं शरीरादि दृश्यं बुद्बुदवत्क्षरम् ।
एतद्विलक्षणं विद्यादहं ब्रह्मेति निर्मलम् ॥ ३१ ॥
āvidyakaṃ śarīrādi dṛśyaṃ budbudavatkṣaram |
etadvilakṣaṇaṃ vidyādahaṃ brahmeti nirmalam || 31 ||
३२32
देहान्यत्वान्न मे जन्मजराकार्श्यलयादयः ।
शब्दादिविषयैः सङ्गो निरिन्द्रियतया न च ॥ ३२ ॥
dehānyatvānna me janmajarākārśyalayādayaḥ |
śabdādiviṣayaiḥ saṅgo nirindriyatayā na ca || 32 ||
३३33
अमनस्त्वान्न मे दुःखरागद्वेषभयादयः ।
अप्राणो ह्यमनाः शुभ्र इत्यादि श्रुतिशासनात् ॥ ३३ ॥
amanastvānna me duḥkharāgadveṣabhayādayaḥ |
aprāṇo hyamanāḥ śubhra ityādi śrutiśāsanāt || 33 ||
(एतस्माज्जायते प्राणो मनः सर्वेन्द्रियाणि च ।
खं वायुर्ज्योतिरापः पृथिवी विश्वस्य धारिणी ॥ ) दोउब्त्फ़ुल् अद्दितिओन्
३४34
निर्गुणो निष्क्रियो नित्यो निर्विकल्पो निरंजनः ।
निर्विकारो निराकारो नित्यमुक्तोऽस्मि निर्मलः ॥ ३४ ॥
nirguṇo niṣkriyo nityo nirvikalpo niraṃjanaḥ |
nirvikāro nirākāro nityamukto'smi nirmalaḥ || 34 ||
३५35
अहमाकाशवत्सर्वं बहिरन्तर्गतोऽच्युतः ।
सदा सर्वसमः सिद्धो निःसङ्गो निर्मलोऽचलः ॥ ३५ ॥
ahamākāśavatsarvaṃ bahirantargato'cyutaḥ |
sadā sarvasamaḥ siddho niḥsaṅgo nirmalo'calaḥ || 35 ||
३६36
नित्यशुद्धविमुक्तैकमखण्डानन्दमद्वयम् ।
सत्यं ज्ञानमनन्तं यत्परं ब्रह्माहमेव तत् ॥ ३६ ॥
nityaśuddhavimuktaikamakhaṇḍānandamadvayam |
satyaṃ jñānamanantaṃ yatparaṃ brahmāhameva tat || 36 ||
३७37
एवं निरन्तराभ्यस्ता ब्रह्मैवास्मीति वासना ।
हरत्यविद्याविक्षेपान् रोगानिव रसायनम् ॥ ३७ ॥
३८38
विविक्तदेश आसीनो विरागो विजितेन्द्रियः ।
भावयेदेकमात्मानं तमनन्तमनन्यधीः ॥ ३८ ॥
evaṃ nirantarābhyastā brahmaivāsmīti vāsanā |
haratyavidyāvikṣepān rogāniva rasāyanam || 37 ||
३९39
आत्मन्येवाखिलं दृश्यं प्रविलाप्य धिया सुधीः ।
भावयेदेकमात्मानं निर्मलाकाशवत्सदा ॥ ३९ ॥
ātmanyevākhilaṃ dṛśyaṃ pravilāpya dhiyā sudhīḥ |
bhāvayedekamātmānaṃ nirmalākāśavatsadā || 39 ||
४०40
रूपवर्णादिकं सर्व विहाय परमार्थवित् ।
परिपुर्णंचिदानन्दस्वरूपेणावतिष्ठते ॥ ४० ॥
rūpavarṇādikaṃ sarva vihāya paramārthavit |
paripurṇaṃcidānandasvarūpeṇāvatiṣṭhate || 40 ||
४१41
ज्ञातृज्ञानज्ञेयभेदः परे नात्मनि विद्यते ।
चिदानन्दैकरूपत्वाद्दीप्यते स्वयमेव तत् ॥ ४१ ॥ वर् हि ॥
jñātṛjñānajñeyabhedaḥ pare nātmani vidyate |
cidānandaikarūpatvāddīpyate svayameva tat || 41 || var hi ||
४२42
एवमात्मारणौ ध्यानमथने सततं कृते ।
उदितावगतिर्ज्वाला सर्वाज्ञानेन्धनं दहेत् ॥ ४२ ॥
evamātmāraṇau dhyānamathane satataṃ kṛte |
uditāvagatirjvālā sarvājñānendhanaṃ dahet || 42 ||
४३43
अरुणेनेव बोधेन पूर्वं सन्तमसे हृते ।
तत आविर्भवेदात्मा स्वयमेवांशुमानिव ॥ ४३ ॥
aruṇeneva bodhena pūrvaṃ santamase hṛte |
tata āvirbhavedātmā svayamevāṃśumāniva || 43 ||
४४44
आत्मा तु सततं प्राप्तोऽप्यप्राप्तवदविद्यया ।
तन्नाशे प्राप्तवद्भाति स्वकण्ठाभरणं यथा ॥ ४४ ॥
ātmā tu satataṃ prāpto'pyaprāptavadavidyayā |
tannāśe prāptavadbhāti svakaṇṭhābharaṇaṃ yathā || 44 ||
४५45
स्थाणौ पुरुषवद्भ्रान्त्या कृता ब्रह्मणि जीवता ।
जीवस्य तात्त्विके रूपे तस्मिन्दृष्टे निवर्तते ॥ ४५ ॥
sthāṇau puruṣavadbhrāntyā kṛtā brahmaṇi jīvatā |
jīvasya tāttvike rūpe tasmindṛṣṭe nivartate || 45 ||
४६46
तत्वस्वरूपानुभवादुत्पन्नं ज्ञानमंजसा ।
अहं ममेति चाज्ञानं बाधते दिग्भ्रमादिवत् ॥ ४६ ॥
tatvasvarūpānubhavādutpannaṃ jñānamaṃjasā |
ahaṃ mameti cājñānaṃ bādhate digbhramādivat || 46 ||
४७47
सम्यग्विज्ञानवान् योगी स्वात्मन्येवाखिलं जगत् ।
एकं च सर्वमात्मानमीक्षते ज्ञानचक्षुषा ॥ ४७ ॥
samyagvijñānavān yogī svātmanyevākhilaṃ jagat |
ekaṃ ca sarvamātmānamīkṣate jñānacakṣuṣā || 47 ||
४८48
आत्मैवेदं जगत्सर्वमात्मनोऽन्यन्न विद्यते ।
मृदो यद्वद्घटादीनि स्वात्मानं सर्वमीक्षते ॥ ४८ ॥
ātmaivedaṃ jagatsarvamātmano'nyanna vidyate |
mṛdo yadvadghaṭādīni svātmānaṃ sarvamīkṣate || 48 ||
४९49
जीवन्मुक्तस्तु तद्विद्वान्पूर्वोपाधिगुणान्स्त्यजेत् ।
सच्चिदानन्दरूपत्वात् भवेद्भ्रमरकीटवत् ॥ ४९ ॥
jīvanmuktastu tadvidvānpūrvopādhiguṇānstyajet |
saccidānandarūpatvāt bhavedbhramarakīṭavat || 49 ||
५०50
तीर्त्वा मोहार्णवं हत्वा रागद्वेषादिराक्षसान् ।
योगी शान्तिसमायुक्त आत्मारामो विराजते ॥ ५० ॥
tīrtvā mohārṇavaṃ hatvā rāgadveṣādirākṣasān |
yogī śāntisamāyukta ātmārāmo virājate || 50 ||
५१51
बाह्यानित्यसुखासक्तिं हित्वात्मसुखनिर्वृतः ।
घटस्थदीपवत्स्वस्थं स्वान्तरेव प्रकाशते ॥ ५१ ॥
bāhyānityasukhāsaktiṃ hitvātmasukhanirvṛtaḥ |
ghaṭasthadīpavatsvasthaṃ svāntareva prakāśate || 51 ||
वर् दीपवcछश्वदन्तरेव
५२52
उपाधिस्थोऽपि तद्धर्मैरलिप्तो व्योमवन्मुनिः ।
सर्वविन्मूढवत्तिष्ठेदसक्तो वायुवच्चरेत् ॥ ५२ ॥
upādhistho'pi taddharmairalipto vyomavanmuniḥ |
sarvavinmūḍhavattiṣṭhedasakto vāyuvaccaret || 52 ||
५३53
उपाधिविलयाद्विष्णौ निर्विशेषं विशेन्मुनिः ।
जले जलं वियद्व्योम्नि तेजस्तेजसि वा यथा ॥ ५३ ॥
upādhivilayādviṣṇau nirviśeṣaṃ viśenmuniḥ |
jale jalaṃ viyadvyomni tejastejasi vā yathā || 53 ||
५४54
यल्लाभान्नापरो लाभो यत्सुखान्नापरं सुखम् ।
यज्ज्ञानान्नापरं ज्ञानं तद्ब्रह्मेत्यवधारयेत् ॥ ५४ ॥
yallābhānnāparo lābho yatsukhānnāparaṃ sukham |
yajjñānānnāparaṃ jñānaṃ tadbrahmetyavadhārayet || 54 ||
५५55
यद्दृष्ट्वा नापरं दृश्यं यद्भूत्वा न पुनर्भवः ।
यज्ज्ञात्वा नापरं ज्ञेयं तद्ब्रह्मेत्यवधारयेत् ॥ ५५ ॥
yaddṛṣṭvā nāparaṃ dṛśyaṃ yadbhūtvā na punarbhavaḥ |
yajjñātvā nāparaṃ jñeyaṃ tadbrahmetyavadhārayet || 55 ||
५६56
तिर्यगूर्ध्वमधः पूर्णं सच्चिदानन्दमद्वयम् ।
अनन्तं नित्यमेकं यत्तद्ब्रह्मेत्यवधारयेत् ॥ ५६ ॥
tiryagūrdhvamadhaḥ pūrṇaṃ saccidānandamadvayam |
anantaṃ nityamekaṃ yattadbrahmetyavadhārayet || 56 ||
५७57
अतद्व्यावृत्तिरूपेण वेदान्तैर्लक्ष्यतेऽद्वयम् । वर् ऽव्ययम्
अखण्डानन्दमेकं यत्ततद्ब्रह्मेत्यवधारयेत् ॥ ५७ ॥
atadvyāvṛttirūpeṇa vedāntairlakṣyate'dvayam | var 'vyayam
akhaṇḍānandamekaṃ yattatadbrahmetyavadhārayet || 57 ||
५८58
अखण्डानन्दरूपस्य तस्यानन्दलवाश्रिताः ।
ब्रह्माद्यास्तारतम्येन भवन्त्यानन्दिनोऽखिलाः ॥ ५८ ॥
akhaṇḍānandarūpasya tasyānandalavāśritāḥ |
brahmādyāstāratamyena bhavantyānandino'khilāḥ || 58 ||
५९59
तद्युक्तमखिलं वस्तु व्यवहारस्तदन्वितः । वर् व्यवहारश्चिदन्वितः
तस्मात्सर्वगतं ब्रह्म क्षीरे सर्पिरिवाखिले ॥ ५९ ॥
tadyuktamakhilaṃ vastu vyavahārastadanvitaḥ | var vyavahāraścidanvitaḥ
tasmātsarvagataṃ brahma kṣīre sarpirivākhile || 59 ||
६०60
अनण्वस्थूलमह्रस्वमदीर्घमजमव्ययम् ।
अरूपगुणवर्णाख्यं तद्ब्रह्मेत्यवधारयेत् ॥ ६० ॥
anaṇvasthūlamahrasvamadīrghamajamavyayam |
arūpaguṇavarṇākhyaṃ tadbrahmetyavadhārayet || 60 ||
६१61
यद्भासा भास्यतेऽर्कादि भास्यैर्यत्तु न भास्यते ।
येन सर्वमिदं भाति तद्ब्रह्मेत्यवधारयेत् ॥ ६१ ॥
yadbhāsā bhāsyate'rkādi bhāsyairyattu na bhāsyate |
yena sarvamidaṃ bhāti tadbrahmetyavadhārayet || 61 ||
६२62
स्वयमन्तर्बहिर्व्याप्य भासयन्नखिलं जगत् ।
ब्रह्म प्रकाशते वह्निप्रतप्तायसपिण्डवत् ॥ ६२ ॥
svayamantarbahirvyāpya bhāsayannakhilaṃ jagat |
brahma prakāśate vahniprataptāyasapiṇḍavat || 62 ||
६३63
जगद्विलक्षणं ब्रह्म ब्रह्मणोऽन्यन्न किंचन ।
ब्रह्मान्यद्भाति चेन्मिथ्या यथा मरुमरीचिका ॥ ६३ ॥
jagadvilakṣaṇaṃ brahma brahmaṇo'nyanna kiṃcana |
brahmānyadbhāti cenmithyā yathā marumarīcikā || 63 ||
६४64
दृश्यते श्रूयते यद्यद्ब्रह्मणोऽन्यन्न तद्भवेत् ।
तत्त्वज्ञानाच्च तद्ब्रह्म सच्चिदानन्दमद्वयम् ॥ ६४ ॥
dṛśyate śrūyate yadyadbrahmaṇo'nyanna tadbhavet |
tattvajñānācca tadbrahma saccidānandamadvayam || 64 ||
६५65
सर्वगं सच्चिदात्मानं ज्ञानचक्षुर्निरीक्षते ।
अज्ञानचक्षुर्नेक्षेत भास्वन्तं भानुमन्धवत् ॥ ६५ ॥
sarvagaṃ saccidātmānaṃ jñānacakṣurnirīkṣate |
ajñānacakṣurnekṣeta bhāsvantaṃ bhānumandhavat || 65 ||
६६66
श्रवणादिभिरुद्दीप्तज्ञानाग्निपरितापितः ।
जीवः सर्वमलान्मुक्तः स्वर्णवद्द्योतते स्वयम् ॥ ६६ ॥
śravaṇādibhiruddīptajñānāgniparitāpitaḥ |
jīvaḥ sarvamalānmuktaḥ svarṇavaddyotate svayam || 66 ||
६७67
हृदाकाशोदितो ह्यात्मा बोधभानुस्तमोऽपहृत् ।
सर्वव्यापी सर्वधारी भाति भासयतेऽखिलम् ॥ ६७ ॥
hṛdākāśodito hyātmā bodhabhānustamo'pahṛt |
sarvavyāpī sarvadhārī bhāti bhāsayate'khilam || 67 ||
६८68
दिग्देशकालाद्यनपेक्ष्य सर्वगं
शीतादिहृन्नित्यसुखं निरंजनम् ।
यः स्वात्मतीर्थं भजते विनिष्क्रियः
स सर्ववित्सर्वगतोऽमृतो भवेत् ॥ ६८ ॥
digdeśakālādyanapekṣya sarvagaṃ
śītādihṛnnityasukhaṃ niraṃjanam |
yaḥ svātmatīrthaṃ bhajate viniṣkriyaḥ
sa sarvavitsarvagato'mṛto bhavet || 68 ||
॥ इति शंकराचार्यविरचित आत्मबोधः समाप्तः ॥